واکاوی کمالیسم و بازتابهای آن در اقتصاد سیاسی معاصر ترکیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.30479/psiw.2021.15376.2984

چکیده

هدف: کمالیسم، ایدئولوژی دولتی مورد ترویج و پیروی در جمهوری ترکیه، به­خصوص در سال­های آغازین تأسیس آن بوده است. با صعود حزب عدالت و توسعه یا حزب سفید، با ریشه­هایی اسلام­گرایانه، در هرم قدرت این کشور از اوایل هزاره سوم میلادی، برخی چالش­ها میان کنش­های سیاست­مداران با اصول کمالیسم به وجود آمد؛ زیرا نظام اندیشگانی یادشده، بر سکولاریسم بنا شده بود. یکی از مهم­ترین عرصه­ها که لزوم بررسی وجود یا فقدان چالش­های بنیادین در این زمینه در آن روشن است، اقتصاد سیاسی است. این پژوهش، با هدف تحلیل ارتباط اصول کمالیسم با برجسته­ترین روندهای اقتصاد سیاسی ترکیه در دهه­های اخیر، به ارائه داده­های مورد نیاز در این زمینه و تحلیل آن­ها اختصاص یافته است.
روش: آغاز بازه­ی زمانی پژوهش کنونی، تأسیس مهم­ترین سلف حزب سفید، یعنی حزب رفاه، در سال 1987 میلادی است. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی انجام گرفته است.
یافته­ها: یافته­های پژوهش نشان می­دهند که در اقتصاد سیاسی جمهوری ترکیه در دهه­های اخیر، جایگاه اصول کمالیستی مردم­گرایی، جمهوری­خواهی، سکولاریسم و اصلاح­طلبی و انقلابی­گری، دستخوش افول قابل توجهی نبوده­اند و در بازه مذکور، تنها تضعیف دو اصل ملی­گرایی و دولت­گرایی قابل مشاهده است.
نتیجه­گیری: اغلب اصول تشکیل­ دهنده ایدئولوژی کمالیسم، همچنان در عرصه­های گوناگون اقتصاد سیاسی معاصر ترکیه جریان داشته­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Kemalism and Its Reflections in the Contemporary Political Economy of Turkey

نویسندگان [English]

  • Bahram Akhavan Kazemi 1
  • Mohammad Hassan Gholami 2
1 Full Professor of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 MA in Regional Studies, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Objective: Kemalism was a state ideology promoted and followed in the Republic of Turkey, especially in the early years of its establishment. With the rise of Justice and Development Party or the White Party, with its Islamist roots, in the pyramid of power from the beginning of the 3rd millennium AD, some challenges arose between the actions of politicians and the principles of Kemalism; since the mentioned system of thoughts was based on secularism. One of the most important areas, with an obvious need to examine the existence or absence of such fundamental challenges, is political economy. This study, aiming to analyze the relationship between Kemalism and the most prominent trends in the Turkish political economy in recent decades, provides the necessary data and evaluates that in this regard.
Method: The beginning of the period surveyed in this research, is the establishment of the Welfare Party in 1987. This study has been conducted by descriptive-analytical method.
Findings: Findings of this research show that in the political economy of Turkey in recent decades, the position of Kemalist principles of populism, republicanism, secularism, and revolutionism have not declined significantly, while the weakening of just two principles of nationalism and statism are visible.
Conclusion: Most of the principles making up the Kemalism ideology have still been current in various areas of contemporary political economy of Turkey.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Developmental State
  • Justice and Development Party
  • Kemalism
  • Political Economy
  • Turkey
احمدی ­لفورکی، بهزاد (تدوین) (1387)، ترکیه: حال و آینده، تهران: ابرار معاصر تهران.
اسمیت، روی، الأنیس، عماد، و فاراندس، کریستوفر (1394)، اقتصاد سیاسی بین­الملل در سده بیست و یکم، ترجمه امیرمحمد حاجی­یوسفی و روح­الله طالبی آرانی، چاپ دوم، تهران: مخاطب.
تورانی، مرتضی (1388)، نگاهی به تقسیم­بندی راست و چپ سیاسی: دولت توسعه­گرا در عصر جهانی­شدن، گزارش، 208: 23-22.
زاهدی، نسا (1391)، سیر تحول سیاست خارجی ترکیه در پرتو بیداری اسلامی: تحول یا تکامل، سیاست خارجی، 26(3): 685-663.
سزگین، سلامی (1377)، مخارج دفاعی ترکیه، ترجمه حسین بازمحمدی، سیاست دفاعی، 22: 144-109.
طاهایی، سیدجواد (1380)، کمالیزم؛ عناصر بحران در نگرش سیاست خارجی ترکیه، راهبرد، 21: 236-203.
فرهادی، محمد، و کاظمی، علی (1396)، مقایسه نقش رضاشاه و آتاترک در توسعه سیاسی ایران و ترکیه، مطالعات جامعه­شناختی، 24(1): 99-79.
قنبرلو، عبدالله (1392)، بنیادهای اقتصادی سیاست خارجی ترکیه، روابط خارجی، 20: 97-71.
قنبرلو، عبدالله (1395)، اقتصاد سیاسی بین­الملل: نظریه­ها، مسایل و تحولات، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
قوام، عبدالعلی، و صولت، رضا (1393)، چرایی تردید اتحادیه­ی اروپا در پذیرش عضویت ترکیه، رهیافت­های سیاسی و بین­المللی، 6(40): 33-9.
کامت، ملانی، دیوان، ایشاک، ریچاردز، آلان، و واتربری، جان (1396)، اقتصاد سیاسی خاورمیانه، ترجمه فریبرز ارغوانی پیرسلامی و سحر پیرانخو، تهران: مخاطب.
کامروا، مهران (1391)، خاورمیانه معاصر، ترجمه محمدباقر قالیباف و سیدموسی پورموسوی، چاپ دوم، تهران: قومس.
گازیروسکی، مارک (ویراست) (1394)، سیاست و حکومت در خاورمیانه و شمال آفریقا، ترجمه عسگر قهرمان­پور، تهران: امیر­کبیر.
گیلپین، رابرت (1392)، اقتصاد سیاسی جهانی: درک نظم اقتصاد بین­الملل، ترجمه مهدی میرمحمدی، محمود یزدان­فام، علی­رضا خسروی و محمد جمشیدی، چاپ دوم، تهران: مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد.
مرادیان، محسن (1389)، برآورد استراتژیک ترکیه، چاپ دوم، تهران: ابرار معاصر تهران.
نقیب­زاده، احمد، و دلفروز، محمدتقی (1394)، بررسی فرایند توسعه اقتصادی کره جنوبی در چارچوب الگوی دولت توسعه­گرای غیر­دموکراتیک، فصلنامه سیاست، 45(4): 1032-1015.
یاووز، هاکان (1394)، سکولاریسم و دموکراسی اسلامی در ترکیه، ترجمه احمد عزیزی، چاپ سوم، تهران: نشر نی.
یعقوبی­فر، حامد (1392)، گونه­شناسی سیاست خارجی ترکیه در خاورمیانه، سیاست خارجی، 27(4): 987-965.
 
Addkarsiyaka (2016), “Alti Ok”, Retrieved from http://‌www.‌addkarsiyaka.‌com/haber-1531-alti-ok.html
Ahmadi Lafooraki, Behzad (Ed.) (2008), Turkey: Present and Future, Tehran: Abrār-e Mo'āser (in Persian).
Akalin, Guneri (1995), The Turkish Economic Development since 1923: Achievements and Failures, Turkish Public Administration Annual, V(20-21): 91-107.
Burdeau, Georges (1966), La Démocratie (nouvelle ed.), Paris: Éditions du seuil.
Businessdictionary (2011), “Crony Capitalism”, Retrieved from http://www.businessdictionary.com/definition/crony-capitalism.html.
Cammett, Melani, Divan, Ishac, Richards, Alan, & Waterbury, John (2017), A Political Economy of the Middle East, translated by Fariborz Arghavani Pirsalami & Sahar Pirankhoo, Tehran: Mokhātab (in Persian).
Candemir, Aykan, & Zalluhoglu, Ali Erhan (2011), The effect of marketing expenditures during financial crisis: the case of Turkey, Procedia Social and Behavioral Sciences, 24: 291-299.
Castéran, Christian (1973), Le Tiers Monde, Paris: Éditions Filipacchi.
Cumhuriyet (2014), “AKP doneminde fuhus patladi”, Retrieved from http://‌www.cumhuriyet.co‌m.tr/haber/turkiye/100291/AKP‌_doneminde_fuhus‌_‌‌patladi.html
Denizbank (2015), “TL Mevduatiniza %14.25 Hos Geldin Faizi”, Retrieved from https://www.denizbank.com/kampanyalar/mevduat-ve-yatirim-urunleri/tl-mevduatiniz-deniz-de-cogalsin.aspx
Deren, Secil (2005), Le Kémalisme Aujourd’hui, Revue Outre-Terre, 10: 145-156.
Farhadi, Mohammad, & Kazemi, Ali (2017), Comparison of the Role of Reza Shah and Ataturk in the Political Development of Iran and Turkey, Motāle'āt-e Jāme'eshenākhti, 24(1): 79-99 (in Persian).
Gasiorowski, Mark (Ed.) (2015), The Government and Politics of the Middle East and North Africa, translated by Asgar Ghahramanpoor, Tehran: Amir Kabir (in Persian).
Ghanbarloo, Abdollah (2013), Economic Foundations of Turkish Foreign Policy, Ravābet-e Khāreji, 20: 71-97 (in Persian).
Ghanbarloo, Abdollah (2016), International Political Economy: Theories, Issues and Developments, Tehran: Pazhooheshkade-ye Motāle'āt-e Rāhbordi (in Persian).
Ghavam, Abdolali, & Sowlat, Reza (2014), Understanding of the Roots of EU Hesitation on Turkey's Accession, Rahyāfthā-ye Siyāsi va Beynolmelali, 6(40): 9-33 (in Persian).
Gilpin, Robert (2013), Global Political Economy: Understanding the International Economic Order, translated by Mehdi MirMohammadi, Mahmood Yazdanfam, Alireza Khosravi & Mohammad Jamshidi, 2nd edition, Tehran: Tadbir-e Eghtesād (in Persian).
Investopedia (2011), “Anatolian Tigers”, Retrieved from https:‌//‌w‌w‌w.‌investopedia.com/terms/a/anatolian-tigers.asp
Kamrava, Mehran (2012), The Modern Middle East, translated by Mohammad Bagher Ghalibaf & Seyyed Moosa Poormoosavi, 2nd edition, Tehran: Qomes (in Persian).
Kayiran, Mehmet, & Metintas, Mustafa Yahya (2013), Ataturkcu Dusunce Sistemi: Ataturkculuk (Kemalizm), Ankara Universitesi Turk Inkilap Enstitusu Ataturk Yolu Dergisi, 51: 579-615.
Mirzadeh Koohshahi, Nader, & Rahmani, Tahmineh (2013), Relationship between the Rule of Law, Good Governance, and Sustainable Development, International Journal of Political Science, 3(6): 9-22.
Moradian, Mohsen (2010), Strategic Assessment of Turkey, 2nd edition, Tehran: Abrār-e Moāser (in Persian).
Naghibzadeh, Ahmad, & Delforouz, Mohammad Taghi (2015), Economic Development Process in South Korea in the Framework of Pattern of Non-democratic Developmental State, Siyāsat, 45(4): 1015-1032 (in Persian).
Neumayer, Eric (2005), The Pattern of Aid Giving; The impact of good governance on development assistance, New York: Routledge.
Ozen, Hayriye (2013), Informal Politics in Turkey During Ozal Era (1983-1989), Alternatives: Turkish Journal of International Relations, 4: 77-91.
Ozkan, Hakan (2014), The Economic Upturn of Turkey under the AK Party’s Governance, Business & Management Studies: An International Journal, 2(3): 348-363.
Polemis, Michael L. (2021), National lockdown under COVID-19 and hotel performance, Annals of Tourism Research Empirical Insights, 2(1): 100012.
Şafak-Ayvazoğlu, Ayşe, Kunuroglu, Filiz, & Yağmur, Kutlay (2021), Psychological and Socio-Cultural Adaptation of Syrian Refugees in Turkey, International Journal of Intercultural Relations, 80: 99–111.
Sezgin, Selami (1998), Turkish Defense Expenditures, translated by Hossein BazMohammadi, Siyāsat-e Defā'i, 22: 109-144 (in Persian).
Shan, Shan, Genç, Sema Yılmaz, Kamran, Hafiz Waqas, & Dinca, Gheorghita (2021), Role of green technology innovation and renewable energy in carbon neutrality: A sustainable investigation from Turkey, Journal of Environmental Management, 294: 113004.
Smith, Roy, El-Anis, Imad, & Farrands, Christopher (2015), International Political Economy in the 21st Century, translated by Amir Mohammad Haji Yousefi & Roohollah Talebi Arani, 2nd edition, Tehran: Mokhātab (in Persian).
Tahaei, Seyyed Javad (2001), Kamalism; Elements of Crisis in Turkish Foreign Policy Attitude, Rāhbord, 21: 203-236 (in Persian).
Tarih. (2014), “Cumhuriyetcilik Ilkesi”, Retrieved from http://‌t‌a‌r‌i‌h.tumders.com/cumhuriyetcilik-ilkesi.html
Tarihin. (2015), “Cumhuriyetcilik Nedir?”, Retrieved from http://‌w‌w‌w.tarihin.com/ataturk-ilkeleri/cumhuriyetcilik.html
Tayhani, Ihsan (2007), Iceride-Disarida Kemalizm Tartismalari ve Dis Dunyanin Kemalizm Cozumlemesi, Cagdas Turkiye Tarihi Arastirmalari Dergisi, VI(15): 325-346.
TBMMB (Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligi) (2017), “Turkiye Cumhuriyeti Anayasasi”, Retrieved from https://www.tbmm‌.gov.‌tr/‌an‌ay‌as‌a‌.‌htm
Turani, Morteza (2009), A Look at the Political Right and Left Division: Developmental State in the Age of Globalization, Gozāresh, 208: 22-23 (in Persian).
Turkcebilgi (2007), “Anadolu Kaplanlari”, Retrieved from https‌:‌‌//‌www.turkcebilgi.com/anadolu_kaplanlar%C4%B1
Uzun, Hakan (2010), Tek Parti Doneminde Yapilan Cumhuriyet Halk Partisi Kongreleri Temelinde Degismez Genel Baskanlik, Kemalizm ve Milli Sef Kavramlari, Cagdas Turkiye Tarihi Arastirmalari Dergisi, IX(20-21): 233-271.
Worldbank (2020a), “Exports of goods and services (current US$)-Turkey”, Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD?end=2019 &locations=TR&start=1980
Worldbank (2020b), “Foreign direct investment, net inflows (BoP, current US$)-Turkey”, Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV .CD.WD?end=2019&locations=TR&start=2002&view=chart
Worldbank (2020c), “GINI index (World Bank estimate)-Turkey”, Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?end=2019&locations=TR &start=2002
Worldbank (2020d), “Inflation, GDP deflator (annual %)-Turkey”, Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.DEFL.KD.ZG?end=2019 &locations=TR&start=1980
Yaghoubifar, Hamed (2013), A Typology of Turkey’s Foreign Policy toward Middle East, Siyāsat-e Khāreji, 27(4): 965-987 (in Persian).
Yavuz, Hakan (2015), Secularism and Muslim Democracy in Turkey, translated by Ahmad Azizi, 3rd edition, Tehran: Ney (in Persian).
Zahedi, Nessa (2012), The Course of Turkish Foreign Policy in Light of Islamic Awakening, Siyāsat-e Khāreji, 26(3): 663-685 (in Persian).