چکیده

هدف: این پژوهش به بررسی ضرورت تغییر رویکرد سیاست خارجی ایران نسبت به افغانستان در دوره جدید حکمرانی طالبان می‌پردازد. روند تحولات در سطح منطقه‌ای و بین­المللی، جایگاه راهبردی افغانستان و وجود مرزهای مشترک، تقویت رویکردهای اقتصادی در ایران همگی موجب شده تا رویکرد از تمرکز صرف بر کنترل‌های امنیتی به سمت توسعه روابط اقتصادی و تجاری اهمیت یابد. سؤال اصلی: مطلوبیت‌های اقتصادی و سیاسی ایران برای تغییر رویکرد و حضور فعال در افغانستان در دوره طالبان جدید چیست؟ فرضیه: گسترش تعاملات اقتصادپایه می‌تواند  متغیرهای کلیدی به تغییر راهبرد ایران از امنیتی به اقتصادی شود.
روش‌: تحقیق با استفاده از روش‌های تحلیلی کیفی و بررسی اسناد و داده‌های موجود، بایسته‌ها و الزامات شکل‌گیری جدید ایران در افغانستان را بررسی می‌کند.
یافته‌ها: با تعمیق تعاملات اقتصادی، ایران می‌تواند هزینه‌های امنیتی خود را در مرزها و داخل کشور کاهش داده و با توجه به نظریه‌ نوکارکردگرایی، امتیازاتی همچون رعایت حقوق اقلیت‌ها و حل‌وفصل مسائل آب محقق می‌شود.
 یافته ها: پژوهش به ارائه تحلیلی نوین از تغییر رویکرد سیاست خارجی ایران از منظر اقتصاد سیاسی می‌پردازد و می‌تواند  الگویی برای  منطقه‌ای ایران باشد.
نتیجه‌گیری: تغییر رویکرد تهران می‌تواند فرصت‌های نوینی در روابط دو کشور ایجاد کرده و زمینه‌ساز توسعه اقتصادی و همگرایی پایدار شود. اتخاذ اقتصاد سیاسی فعالانه موجب پیشران‌های اقتصادی و تقویت مزیت‌های نسبی همکار‌ی‌های مشترک شده و ضمن پایدارسازی اقتصاد ملی نسبت به عوارض و تکانه­های ناشی از اقتصاد وابسته به نفت، نتایج و دستاوردهای سیاسی، امنیتی و فرهنگی اجتماعی به همراه دارد.