آینده پژوهی ائتلاف جمهوری اسلامی ایران، ترکیه و روسیه در منطقه خاورمیانه (با تاکید بر سوریه بر پایه سناریونویسی)1

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

2 علامه طباطبایی

3 دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

هدف: با شروع بحران سوریه، هر یک از طرف‌های درگیر این بحران، بر اساس منافع و ضررهایی که برای خود متصور بودند؛ وارد این جنگ شدند. بعد از مشخص شدنِ منافع برای هر یک از این قدرت‌ها، شروع به اتحاد و تشکیل جبهه‌بندی کردند. برخی از اتحادهای صورت گرفته مانند ایالات‌متحده، عربستان سعودی، گروه‌های سلفی و ...، در راستای اهداف بلندمدت و راهبردی قرار گرفت، اما در جبهه مقابل برای اولین بار کشورهای روسیه و ایران و ترکیه در کنار یکدیگر، علی‌رغم پیشینه‌ای که در گذشته داشتند، قرار گرفتند؛ بنابراین، نگارنده به دنبال به این پاسخ سؤال اصلی است که، ائتلاف جمهوری اسلامی ایران، ترکیه و روسیه در منطقه غرب آسیا بر اساس چه مؤلفه‌هایی رقم خورده و آینده این ائتلاف چگونه خواهد شد؟
روش:روش تحقیق پژوهش پیش‌رو، موردی-زمینه‌ای نوع تجزیه‌وتحلیل، تحلیلی-تبیینی و بر پایه سناریونویسی انجام شده است و مطالب مندرج از طریق روش کتابخانه‌ای گردآوری شده است.
 یافته‌های تحقیق: اتحاد ائتلاف ترکیه، ایران و روسیه بیش از هر چیزی در راستای اتحاد طبیعی (توازن قوا در عرصه بین‌الملل و منطقه‌ای، از دست ندادن منافع در سوریه، گسترش فعالیت و شناخته شدن بازیگر مؤثر در نظام بین‌الملل، و ...) بوده است که با توجه به منفعت محوری این اتحاد، می‌تواند بر اساس منفعت بالاتر یا حتی نه‌چندان منفعت زیاد، این اتحاد از هم بگسلد.
نتیجه‌گیری:می‌توان گفت که، اتحاد مذکور بر اساس گفتمان و ایدئولوژی واحد و مورد پذیرش هر یک از طرفین صورت نپذیرفته است، بلکه صرفاً بر اساس تشخیص منافعی که از اتحاد در این جبهه نصیب هر یک از قدرت‌ها می‌شود، به این ائتلاف رو آوردند. درنتیجه می‌توان متصور بود که در صورت تزاحم منافع هر یک این سه کشور نامبرده، می‌تواند آنها را رو در روی یکدیگر قرار دهد. همچنین در پایان با توجه به سناریوهای مختلف، به نتیجه‌گیری پرداخته شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Future Studies of the Coalition of the Islamic Republic of Iran, Turkey and Russia in the Middle East (Emphasis on Syria based on screenwriting)1

نویسندگان [English]

  • Hamid Hakim 1
  • saeed gholami 2
  • Mohammad Mehdi Jafari vonashi 3
1 Allameh Tabataba'i University
2 Allameh Tabatabaei University
3 Allameh Tabatabaei University
چکیده [English]

Objective: With the onset of the Syrian crisis, each of the parties involved in the crisis, based on estimated costs and benefits, entered this war. After the interests of each of these powers became clear, they began to unite and form a front. Some alliances, such as the United States, Saudi Arabia, Salafist groups, etc., were in line with long-term and strategic goals. But on the opposite front, for the first time, Russia, Iran, and Turkey sided with each other, despite their past backgrounds; therefore, the author seeks to answer this main question: what are the components of the coalition of the Islamic Republic of Iran, Turkey and Russia in the West Asian region and what will be the future of this coalition?
Method: The present case-study is based on analytical-explanatory as well as scenario writing and the contents are collected through the library method.
Results: The alliance of Turkey, Iran and Russia has been more than anything in the direction of natural unity (balance of power in the international and regional arena, loss of interests in Syria, expansion of activities and recognition of an effective player in the system Al-Mullah, etc.) that according to the central interest of this alliance, this alliance can be broken up based on a higher interest or even not so much benefit.
Conclusion: It can be said that the mentioned alliance is not based on a single discourse and ideology accepted by either party; rather, they joined the coalition solely on the basis of recognizing the benefits to each of the powers on the front. As a result, it is conceivable that if the interests of each of these three countries conflict, it can bring them face to face. Also, in the end, according to different scenarios, conclusions are made.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Coalition
  • Futures Studies
  • Scenario Writing
  • Discourse
  • Balance of Power
  • West Asia
  • Syrian Crisis
 
1.  افتخاری، اصغر؛ نادری باب اناری، مهدی؛ میسمی، حسین (1390). بازخوانی الزامات امنیتی سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404؛ رویکردی چندجانبه. فصلنامه راهبرد، 20(5)، 462-435.
2.  بل، وندل. (1390). مقصود ما از آینده‌پژوهی چیست، نواندیشی برای هزاره نوین؛ مفاهیم، روش‌ها و ایده‌های آینده‌پژوهی. ترجمه عقیل ملکی فر، وحید وحیدی مطلق و سید احمد ابراهیمی، تهران: مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
3.  پادروند، مهدی؛ زنگنه، زهرا؛ عزتی، محسن (1398). همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان و پدیداری موازنه تهدید در روابط ایران و ترکیه. مجله بین‌المللی پژوهش ملل، 4(41)، 42-25.
4.  پاکزاد، حسین. (1397). بررسی سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران و روسیه در بحران سوریه. پایان‌نامه دفاع­شده جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور، مرکز قزوین.
5.  پدرام، عبدالرحیم؛ زالی، سلمان (1397). الگویی نوین برای سناریونویسی در موضوعات راهبردی مطالعه موردی: سناریوهای آینده بحران سوریه. فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام (علمی- پژوهشی)، 7(2)، پیاپی 26، 26-1.
6.  تاجیک، هادی؛ سعادتی، ابوالفضل (1395). بررسی سیاست خارجی ترکیه در دوره اسلام‌گرایان در قبال سوریه و تأثیر آن بر محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران. مجله سیاست دفاعی، (24)، 143-109.
7.  ترابی، قاسم؛ موسوی نقلی، مژگان (1396). سناریوهای پیش روی سوریه و امنیت ایران. پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 6(1)، 53-82.
8.  تیشه‌یار، ماندانا. (1391). آینده‌پژوهی در مطالعات راهبردی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
9.  حاجیانی، رضا. (1391). مبانی، اصول و روش‌های آینده‌پژوهی. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
10.حسینی‌زاده، سید محمدعلی. (1386). اسلام سیاسی در ایران. قم: انتشارات دانشگاه مفید.
11.خاشعی، رضا. (1390). سفر به آینده؛ آینده‌پژوهی، مفاهیم، مبانی و روش‌ها. تهران: هنر رسانه اردیبهشت.
12.درآینده، روح‌الله؛ احمدی، حمید (1397). سیاست روسیه در بحران سوریه و پیامدهای آن بر منافع ملی ایران. فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، 11(44)، 69-95.
13.دریک، مایکل. (1388). انقلاب، در راهنمای جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
14.دوستی، محمدمهدی (1391). کالبدشکافی مخالفان دولت سوریه. مطالعات راهبردی جهان اسلام، (5)، 242-213.
15.زالی، نادر (1390). آینده‌نگاری راهبردی و سیاست‌گذاری منطقه‌ای با رویکرد سناریونویسی. فصلنامه مطالعات راهبردی، (4)، 33-54.
16.سعید، بابی. (1379). هراس بنیادین: اروپامداری و ظهور اسلام‌گرایی. ترجمه غلامرضا جمشیدی‌ها و موسی عنبری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
17.شوقی، حسنعلی (1397). مهم‌ترین عوامل مؤثر در اتخاذ نقش مداخله‌گر روسیه در منطقه غرب آسیا. مجله بین‌المللی پژوهش ملل، 3(35)، 141-125.
18.عزیزی، حمیدرضا؛ نجفی، مصطفی (1397). آینده شراکت ایران و روسیه در بحران سوریه. فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 9(2)، 67-95.
19.عطار، سعید؛ سعیدی راد، آرش (1397). آینده سوریه و فرصت‌ها و چالش‌های آن برای جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 8(28)، 167-147.
20.علی‌پور، جواد؛ قیطاسی، سجاد (1396). آینده‌پژوهی بحران سیاسی- امنیتی سوریه بر پایه سناریونویسی. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 7(4)، 261-231.
21.علیزاده، عزیز؛ وحیدی مطلق، وحید؛ ناظمی، امیر. (1391). سناریونگاری یا برنامه‌ریزی بر پایه سناریوها. تهران: اندیشگاه آتی نگار.
22.فخرایی، مرضیه؛ کیقبادی، مرضیه. (1393). نگاهی به روش‌های آینده‌پژوهی؛ معرفی شش تکنیک مهم و پرکاربرد در آینده‌پژوهشی. تهران: آینده‌پژوه.
23.گروه آینده‌اندیشی بنیاد توسعه فردا. (1384). روش‌های آینده‌نگاری تکنولوژی. تهران: بنیاد توسعه فردا.
24.لطیفی پاکده، لطفعلی. (1387). اسلام و روابط بین‌الملل. تهران: اداره تربیت و آموزش عقیدتی سیاسی نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه.
25.لیتل، ریچارد. (1389). تحول در نظریه‌های موازنه قوا. ترجمه غلامعلی چگینی‌زاده، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
26.مردوخی، بایزید. (1391). روش‌شناسی آینده‌نگاری. تهران: نشر نی.
27.ملایی پاکدار، محمد. (1397). بحران سوریه و تحولات منافع ایران و ترکیه. پایان‌نامه دفاع­شده جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
28.میرعبدولی، محمد؛ خراسانی، رضا (1398). آینده‌پژوهی جریان‌های سلفی-تکفیری در دوره پساداعش. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 9(1)، 57-29.
29.میرفخرایی، سید حسن (1397). رفتارموازنه‌گرانه روسیه در غرب آسیا، مطالعه موردی ایران و عربستان (2018-2012). فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، 11(44)، 164-145.
30.نپوری‌زاده، بهنام. (1388). سناریو ابزاری برای تصیم‌گیری بلندمدت، در آینده‌پژوهی؛ مفاهیم و روش‌ها. تهران: مرکز آینده‌پژوهشی علوم و فناوری دفاعی.
31.همتی، ایرج؛ دلاوری، ابوالفضل (1394). استراتژی جنگ و رفتار سیاست خارجی: درآمدی بر تبیین فرایند و فرجام جنگ ایران و عراق. پژوهشنامه علوم سیاسی، 10(3)، 265-235.
 
References
1.Adams, Simon. (2015), “Failure to Protect: Syria and UN Security Council”, Global Center for the Responsibility to Protect. No. 5. pp. 1-32.
2.Alipour, Javad; Qeitasi, Sajjad (2017). The futurology of the Syrian political and security crisis based on scenario writing. Quarterly Journal of Political Research in Islamic World, 7(4), 231-261. (in Persian)
3.Alizadeh, Aziz; Vahidi Motlaq, Vahid; Nazemi, Amir (2012). Scenario writing or planning based on scenarios. Tehran: Ati Negar Institute. (in Persian)
4.Al-Khatieb, M. )2014(“Jabhat al-Nusra, IS compete for foreign fighters”. AlMonitor.Available at:
 http://www.al-monitor.com/pulse/ru/originals/2014/07/jabhat-alnusra- announce-islamicemirate.html [03/02/2020].
5.Attar, Saeed; Saeedi Rad, Arash (2018). The future of Syria and its opportunities and challenges for the Islamic Republic of Iran. Quarterly Journal of Strategic Studies in Public Policy, 8(28), 147-167. (in Persian)
6.Azizi, Hamidreza; Najafi, Mustafa (2018). The future of Iran-Russia partnership in the Syrian crisis. Quarterly Journal of Political and International Approaches, 9(2), 67-95. (in Persian)
7.Bechev, Dimitav (2011), "Turkey’s rise as a regional power", European view.Schweller, Randall (1994), Bandwagoning for profit: Bringing the Revisionist Back In. international 19(1): 72-107.
8.Bell, Wendell (2011). What do we mean by future studies? New thinking for the new millennium: Concepts, methods and ideas of future studies. Translated by Aqeel Malekifar, Vahid Vahidi Motlaq & Seyed Ahmad Ebrahimi. Tehran: Future Research Center of Defense Science and Technology. (in Persian)
9.Bobby, Saeed. (2000). Fundamental fear: Europeanism and the rise of Islamism. Translated by Qolamreza Jamshidiha and Musa Anbari, Tehran: University of Tehran Press. (in Persian)
10.  Borshcevskaya, Anna, (2016), Russia in the Middle East: Motives, Consequences, Prospects, Washington: The Washington Institute for Near East Policy.
11.  Darayandeh, Ruhollah; Ahmadi, Hamid (2018). Russia's policy in the Syrian crisis and its consequences on Iran's national interests. Quarterly Journal of International Relations Studies, 11(44), 69-95. (in Persian)
12.  Doosti, Mohammad Mahdi (2012). Autopsy of the Syrian oppositions. Strategic Studies of the Islamic World, (5), 213-242. (in Persian)
13.  Drake, Michael (2009). Revolution, in the guide of political sociology. Tehran: Research Institute for Strategic Studies. (in Persian)
14.  Eftekhari, Asqar; Naderi Bab Anari, Mehdi; Meysami, Hossein (2011). Review of security requirements of the vision plan of the Islamic Republic of Iran on the horizon of 1404: A multifaceted approach. Strategy Quarterly, 20 (5), 435-462.(in Persian)
15.  Fakhraei, Marzieh; Keyqobadi, Marzieh (2014). A look at future research methods: Introducing six important and widely used techniques in the future of research. Tehran: Future Research Publication. (in Persian)
16.  Future Thinking Group of Tomorrow Development Institute. (2005). Technological foresight methods. Tehran: Tomorrow Development Foundation. (in Persian)
17.  Garmiany, Polla (2017). Iranian Leaderson Kurdish Referendu. Available in:http://iranprimer.usip.org
18.  Hajiani, Reza (2012). Fundamentals, principles, and methods of future research. Tehran: Imam Sadiq University. (in Persian)
19.  Hemmati, Iraj; Delavari, Abolfazl (2015). War strategy and foreign policy behavior: An introduction to explaining the process and outcome of the Iran-Iraq war. Journal of Political Science, 10(3), 235-265. (in Persian)
20.  Hinnebusch, Raymond. (2012), “Syria: From Authoritarian Upgrading to Revolution”, International Affairs. No. 88. Vol. 1, pp. 95-113.
21.  Hosseinizadeh, Seyed Mohammad Ali (2007). Political Islam in Iran. Qom: Mofid University Press. (in Persian)
22.   Khashei, Reza (2011). Travel to the future: Future research, concepts, principles, and methods. Tehran: Ordibehesht Media Art Publication. (in Persian)
23.  Latifi Pakdeh, Lotfali (2008). Islam and International Relations. Tehran: Bureau of Ideological-Political Training and Education of the Supreme Leader Representation in the IRGC.(in Persian)
24.  Lindgren, M. and Bandhold, H. (2003). Scenario Planning: The Link between Future andStrategy. New York: Palgrave MacMillan.
25.  Little, Richard (2010). The balance of power in international relations: metaphors, myths, and models. Translated by Gholam-Ali Cheginizadeh, Tehran: Abrar International Institute for Contemporary International Studies and Research. (in Persian)
26.  Mardukhi, Bayazid. (2012). Foresight methodology. Tehran: Ney Publication. (in Persian)
27.  Mir Abdoli, Mohammad; Khorasani, Reza (2019). The future of Salafi-Takfiri currents in the post-ISIS period. Quarterly Journal of Political Research in the Islamic World, 9(1), 29-57. (in Persian)
28.   Mirfakhraei, Seyed Hassan (2018). Russia's balancing behavior in West Asia: A case study of Iran and Saudi Arabia (2012-2018). Quarterly Journal of International Relations Studies, 11(44), 145-164. (in Persian)
29.  Mollaee Pakdar, Mohammad. (2018). The Syrian crisis and developments in the interests of Iran and Turkey. Defended dissertation for obtaining a master's degree, Mazandaran University, Faculty of Law and Political Science. (in Persian)
30.  Napoori Zadeh, Seyed Hassan (2008). Scenario, a tool for long-term decision-making in the future of research; Concepts and methods. Tehran: Defense Science and Technology Future Research Center. (in Persian)
31.  Neilson, R. and Wagner, C. (2000). “Strategic Scenario Planning at CA International”.Quoted in: Mietzner, D. and Reger, G. (2005). “Advantages and Disadvantages ofScenario Approaches for Strategic Foresight”. Int. J. Technology Intelligence andPlanning. No. 2
32.  Padravand, Mahdi; Zanganeh, Zahra; Ezzati, Mohsen (2019). The referendum on the independence of the Kurdistan Region and the emergence of a threatening balance in Iran-Turkey relations. International Journal of Nations Research, 4(41), 25-42. (in Persian)
33.  Pakzad, Hossein (2018). A Study on the Policies of the Islamic Republic of Iran and Russia in the Syrian Crisis. Defended dissertation for obtaining M.A. degree, Payame Noor University, Qazvin Center. (in Persian)
34.  Pedram, Abdul Rahim; Zali, Salman (2018). A New Model for Writing Scenarios on Case Study Strategic Issues: Future Scenarios of the Syrian Crisis. Quarterly Journal of Political Studies of the Islamic World, 7(2), consecutive 26, 1-26. (in Persian)
35.  Roberts, Kari, (2017), Understanding Putin: The politics of identity and geopolitics in Russian foreign policy discourse, Canada’s Journal of Global Policy Analysis, Vol. 72, and Issue. 1, pp. 1-28.
36.  Shoqi, Hassan Ali (2018). The most important factors influencing Russia's intervening role in the West Asian region. International Journal of Research Nations, 3(35), 125-141. (in Persian)
37.  Tajik, Hadi; Saadati, Abolfazl (2016). A study of Turkey's foreign policy towards Syria during the Islamist period and its impact on the security environment of the Islamic Republic of Iran. Journal of Defense Policy, (24), 109-143. (in Persian)
38.  Therme, Clement, (2017), Russia’s influence in the Middle East: on the rise or inevitable decline? ÉTUDE DE L’IRSEM, No. 33.
39.  Tisheh Yar, Mandana (2012). Future research in strategic studies. Tehran: Research Institute for Strategic Studies. (in Persian)
40.  Torabi, Qasem; Mousavi Naqli, Mojgan (2017). Scenarios facing Syria and Iran's security. Iranian Journal of International Politics, 6(1), 53-82. (in Persian)
Zali, Nader (2011). Strategic foresight and regional policy-making with a scenario-writing approach. Quarterly Journal of Strategic Studies, (4), 33-54. (in Persian)