نظام جهانی شبکه‌ای و تحقق توسعة علمی و فناورانه در کشورهای اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استادیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

چکیده

در ساختار پیچیده و در حال گذار بین‌المللی، تمامی دولت- ملتها به‌عنوان بازیگران اصلی در نظام بین‌الملل به‌دنبال شناخت تحولات و روندهای نوین جهانی و بهره‌گیری از فرصتهای درون آن برای دستیابی به‌جایگاه مناسب در ساختار جهانی هستند. در این بین کشورهای اسلامی به‌عنوان بازیگرانی که از یکسو براساس قواعد نظام قدرت در سطح بین‌الملل به‌دنبال تأمین منافع ملی خود هستند و از سوی دیگر به‌دلیل هویت اسلامی خود در بسیاری موارد از این منظر مورد شناسایی قرار می‌گیرند، دوران گذاری سخت را تجربه می‌کنند. مطابق رهیافت‌ نظری «پیچیدگی» در جهان شبکه‌ای و بهم پیوسته شده امروز توسعه و قدرت دیگر تنها در گرو توانمندیهای نظامی و تعداد سربازان و ادوات جنگی نیست. توسعه مبتنی بر دانش و فناوری است و کشوری می‌تواند به توسعه پایدار دست یابد که بتواند به شبکه جهانی دانش متصل شده و از آن بهره گیرد. در چنین شرایطی کشورهای اسلامی در نظام نوین بین‌المللی چگونه می‌توانند اهداف توسعه مبتنی بر دانش و فناوری را تحقق بخشند؟ برای پاسخ به این پرسش از روش مطالعات اسنادی و پویش محیطی استفاده شده است. مطابق این روشها، کشورهای اسلامی برای بهره‌گیری از فرصتهای درون شبکه و تضمین بقای خود باید در گام نخست، قواعد بازی درون نظام شبکه‌ای را شناخته و راهبرد تعامل با نظام و کنشگران آن را اتخاذ کنند. اما ارتقای جایگاه یکایک این کشورها از سطح دولتهای پیرامونی درون نظام نوین، مستلزم تقویت توانمندیهای آنان است. بهره‌گیری از آرمان امت واحده اسلامی، زمینه تقویت همکاریها و گسترش سطح تعاملات درون جهان اسلام را فراهم می‌کند. علم و فناوری از یکسو می‌تواند زمینه این وحدت را فراهم کند و از سوی دیگر تقویت روند وحدت‌گرایی خود عاملی برای توسعه علمی و فناورانه این کشورهاست. ایجاد شبکه‌ای از کشورهای اسلامی می‌تواند آنان را به‌عنوان یک بازیگر قدرتمند در نظام جهانی وارد کند و منافع یکایک آنان را درون این نظام تأمین نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Global Networked System ‪and‬ Science ‪&‬ Technology Development in Islamic Countries

نویسندگان [English]

  • alireza azghandi 1
  • null null 2
چکیده [English]

In complex and changing world system‪, nation states as main agents in international system are trying to analysis new global trends and events to turn them into opportunity for their national interests and better position‪. In this condition‪, Islamic countries as agents are trying to get national interest and in the other hand are defining with their Islamic identity. According to Complexity theory, today in networking world, power and development won't earn just with militarily abilities and instruments and with solders numbers. Development is based on Science and Technology and so, countries need to improve their S&T abilities with joint to the world science network. So the main question is "How the Islamic countries can rich to S&T development aims?" To answer, we use environmental scanning and documents study. According to the achievement of this study Islamic countries have to know game rules inside networked system and use interactive strategy in their foreign politics, if they want to remain in the world network system and play their own role in it. Islamic countries need to improve their relations inside Islamic world. According to "Islamic OMMAT" theory, in one side, S&T make suitable context for this utility and in other side, utility inside Islamic world can help to improve S&T development in Islamic countries. Islamic network can transform Islamic countries (as one actor) to a powerful actor in new world system and help them to gain their national interests too.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic world
  • Islamic countries
  • World network system
  • Islamic Ommat
  • S&T development
  • Collaboration and Contrast