تبیین نقش طبقه متوسط جدید جامعه در فرآیند گذار به دموکراسی؛مطالعه تطبیقی مصر و بحرین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

2 حسین هرسیچ استاد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان .

3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

4 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

10.30479/psiw.2020.12473.2711

چکیده

هدف: بر اساس نظریه گذار به دمکراسی هانتینگتون، انتظار می‌رود که کشورها پس از ظهور طبقه متوسط جدید شاهد شکل‌گیری نظام‌های دموکراتیک باشند. هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل نقش طبقه متوسط جدید در فرآیند گذار به دموکراسی و بررسی چرایی عدم تحقق فرآیند گذار به دموکراسی در مصر و بحرین، علی‌رغم رشد طبقه متوسط جدید در این کشورها است.
روش: این تحقیق با عنایت به چارچوب نظری هانتینگتون، اتخاذ روش مقایسه‌ای و گردآوری اطلاعات از منابع معتبر علمی و داده‌های ثانویه، به مطالعه تحلیلی- تطبیقی فرایند گذار به دموکراسی در دو کشور مصر بحرین و مصر پرداخته است.
یافته‌ها: یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که علی‌رغم رشد نمادهای طبقه متوسط جدید، نظیر افزایش درآمد سرانه، توسعه شاخص‌های آموزش عالی، دیوانسالاری، و ارتباطات، و تحول در ارزش‌های جامعه، فرآیند گذار از نوع تغییر شکل، جابجایی و فروپاشیدر دو کشور بحرین و مصر در مقطع کنونی با موانع جدی مواجه شده است.
نتیجه­گیری:در مصر، پس از پیروزی انقلاب فوریه 2011، مرحله نخست فرآیند گذار به دموکراسی، با سقوط رژیم اقتدارگرای حسنی مبارک، با موفقیت انجام شد، اما بعد از کودتا علیه رئیس‌جمهور محمد مرسی در 3 جولای 2013 و مداخله نظامی مورد حمایت قدرت‌های خارجی، شبه اقتدارگرایی دوران مبارک از سوی نظامیان بازتولید شد. بعلاوه، هرگونه تلاش طبقه متوسط جدید برای گذار به مرحله دوم دمکراسی، یعنی تقویت نهادهای دموکراتیک، با ناکامی مواجه شده است.در بحرین نیز با توجه به موانع فرهنگی، ماهیت رانتیر بودن دولت، و رابطه حامی-پیرو بین طبقه متوسط جدید و دولت، فرایند گذار به دموکراسی در مرحله نخست آن، یعنی شکست اقتدارگرایان، متوقف شده است. مضافاً اینکه در هر دو کشور عامل خارجی در جهت تقویت‌کننده اقتدارگرایی عمل کرده است.

عنوان مقاله [English]

Explanation the role of a new middle class in the process of transition to democracy: A Comparative study of Egypt and Bahrain

نویسندگان [English]

  • hassan ahmadi 1
  • hossein harsij 2
  • HAMID NASSAJ 3
  • abbas hatami 4
1 Ph.D. Student in Political Science, University of Isfahan, Iran,
2 hossein harsij. Professor, Political Sciences, University of Isfahan.
3 Hamid Nassaj. Assistant Professor, Political Sciences, University of Isfahan. Iran
4 Abbas Hatami. Associate Professor, Political Sciences, University of Isfahan
چکیده [English]

Objective: Based on Huntington’s theory of transition to democracy, it is expected to witness occurrence of democratic systems following the emergence of a new middle class. The main purpose of the present study is to analyze the role of the new middle class in the transition to democracy and review the reasons for not-materialization of the process of transition to democracy in Egypt and Bahrain, in spite of the rise of the new middle class in these countries.
Methods: By using Huntington’s theoretical framework, adopting a comparative method, and collecting information from ratified scientific resources and secondary data, this research comparatively analyzed the process of democratization in Egypt and Bahrain.
Results:Findings of this article indicates that representations of the new middle class, such as the growth of per capita income, higher education, bureaucracy, and communication development indexes, as well as changes in social values, have been increased. However, the process of transition to democracy, in its different types of deformation, displacement, and disintegration, has encountered with serious obstacles in both countries.
Conclusion: Following the victory of the Egyptian revolution in February 2011, the firstphase of transition to democracy is successfully achieved by the collapse of Hosni Mubarak’s authoritarian regime. But, after the coup de ta against President Mohamed Morsi, the pseudo-authoritarianism of the Mubarak era was reproduced by military intervention on 3 July 2013, and the negative role played by external power. Also, entering to the second phase of "strengthening democratic institutions" has been aborted. Similarly, the process of democratization in Bahrain has been stopped in its first phase, that is, the overthrow of dictatorship rule, because of cultural barriers, the rentier nature of the state, and patron-client relationship existed between state and the new middle class.AlsoIn both countries, foreign agents have acted to reinforce authoritarianism.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • New Middle Class
  • Transition to Democracy
  • Political Change
  • Egypt
  • Bahrain
 
1.  ابراهیم، سعدالدین. (1390). بیداری اسلامی 1 (دلایل و ریشه‌ها). ترجمه کمال باغجری، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
2.  آجیلی، هادی و کیهان گودرزی و هادی شربتی،(1392)، آسیب شناسی قیام مردم بحرین؛ در قالب جنبشهای اجتماعی نوین، فصلنامه مطالعات بیداری اسلامی، 2(4): 9-32.
3.  ادیبی، حسین. (1358). طبقه متوسط جدید در ایران. تهران: انتشارات جامعه.
4.  ازغندی، علیرضا. (1385). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران. تهران: قومس.
5.  افروغ، عماد. (1380). چشم‌اندازی نظری به تحلیل طبقاتی و توسعه. چاپ دوم، تهران: انتشارات فرهنگ دانش.
6.  بدوی، احمد موسی، (الأحد 14/فبرایر/2016)، الخریطة الطبقیةومسارات العدالة الاجتماعیة فی مصر، المرکز العربی للبحوث والدراسات، قاهره.
7.  بشیریه، حسین. (1384). گذار به دموکراسی. تهران: نگاه معاصر.
8.  بی نا (اکتبر 1997)، الحرکة الدستوریة، نضال شعب البحرین من أجل الدیمقراطیة، الطبعة االولی،بحرین: دارالوحدة الوطنیة.
9.  توسلی، غلام عباس. (1380). جستارهایی در جامعه‌شناسی معاصر. جلد نخست، تهران: انتشارات جامعه ایران.
10.حاتمی، عباس(1396) ، تحلیل تطبیقی جهانی شدن اقتصادی و سیاسی در دولت خاتمی و احمدی نژاد، پژوهشنامه علوم سیاسی،13(1) :97-130.
11.حنا، نللی، (2004)، ثقافة الطبقة الوسطی فی مصر العثمانیة، ترجمة: رءوف عباس، الدار المصریة اللبنانیة، القاهرة.
12.خورگامی، مهدی. (1393). نقش ایالات‌متحده در گذار به دموکراسی در عراق و افغانستان طی دوره 2008- 2012. پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
13.الزیدی، مفید. (1382). نشانه‌های تحول دموکراتیک در بحرین: از امیرنشین به پادشاهی مشروطه. ترجمه عبدالرضا همدانی، فصلنامه مطالعات خاورمیانه،2(34): 23-37.
14.ساعی، احمد؛ اکبرزاده، فریدون. (1388). بررسی تئوریک نقش طبقه متوسط جدید در تحقق گذار به دموکراسی در جنبش ملی نفت. دانشنامه حقوق و سیاست، 5(11): 103-134.
15.سیف‌زاده، حسین؛ روشندل، جلیل. (1382). تعارضات ساختاری در منطقه خلیج‌فارس. چاپ اول، تهران: مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
16.العکری، عبدالنبی (2012)، دور حرکة الاسلامیة فی انتفاضه 14 فبرایر، مرکز البحرین للدراسات فی لندن.
17.عیوضی، محمدرحیم. (1387). جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: دانشگاه آزاد تهران مرکزی.
18.فرجی نصیری، شهریار؛ مسعودنیا، حسین؛ هرسیچ، حسین. (1394). نقش طبقه متوسط جدید در انقلاب 2011 مصر. فصلنامه سیاست جهانی، 4(2): 101-148.
19.مرتضی، مصطفی، (2003)، تحولات الطبقة الوسطی فی المجتمع المصری «رؤیة سوسیولوجیة»، حولیة عین شمس، المجلد 31، کلیة الآداب، جامعة عینشمس.
20.هانتینگتون، ساموئل. (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.
21.هانتینگتون، ساموئل. (1373). موج سوم دموکراسی. ترجمه احمدشهسا، تهران: انتشارات روزنه.
References
1.   Adibi. hossein.(1980). New Middle Class in Iran, Tehran: Publishers Jame-e.(in Persian)
2.Adult literacy rate, population 15+ years(August 2015). (both sexes, female, male). UIS Data Centre. UNESCO.
3.Afrough, Emad, (2001). "Theoretical perspective of class analysis and development, Tehran: Publisher farhang-e danesh. (in Persian)
4.Ahead of the parliamentary race, what's left of Egypt's political parties?", (7 September 2015). Ahram Online.
5.Ajili, hadi ,keyhan goodarzi and vahid shariatic, (2013), Pathology of the uprising of the people of Bahrain;In the form of new social movements, Biannual Journal - Studies Islamic Awakening,2(4), 9-32. (in Persian)
6.Al-Ekri , Abdulnabi (2012), The role of the Islamic movement In the February 14 uprising, Center for Bahrain  Studies in London. (in Persian)
7.Al Jazeera, (23 November 2011), Bahrain inquiry confirms rights abuses. Retrieved 24 January 2012.
8.al-Zaidi, mofid,(2003), Signs of Democratic Transformation in Bahrain: From the emperor to the constitutional kingdom.Middle East Studies Quarterly,2(34), 23-37. (in Persian)
9.Azghandi, alireza, (2005), An Introduction to the Political Sociology of Iran, Tehran: ghoomes Publishing. (in Persian)
10.  Badawi. Ahmed Mousa.(2016). The class map and social justice pathways in Egypt, Cairo: Arab Center for Research and Studies. (in Persian)
11.  Bashiriyeh, Hossein, (2005 ), Transition to Democracy ,Tehran: Negahe-Moasser Press. (in Persian)
12.  Democracy Index 2019, (8 January 2020),A year of democratic setbacks and popular protest, Economist Intelligence Unit
13.  Eyvazi.Mohammad Rahim, (2008 ),Political Sociology, Tehran: Islamic Azad University Central Tehran Branch. (in Persian)
14.  Faisal Al Yafai (12 November 2012), "Egypt's army fails to grasp the post-Mubarak realities – The National". Thenational.ae.
15.  Global Gender Gap Report (2016), published by the Work Economic Forum (WEF).
16.  Faraji nasiri. Shahriar,hosseim Masoudnia and hossein harsij.(2016 ), The Role of the New Middle Class in the 2011 Egyptian Revolution, A Quarterly Journal World Politics ,4(2), 101-148. (in Persian).
17.  Halpern. Manfred. (1963), Politics of Social Change. Middle East and North Africa, Priceton University Press.
18.  Hamdy. A.hassan, (2011). "Civil Society in Egypt Under the Mubarak Regim", Afro-Asiam. journal of Social Sciences,vol2, no2.
19.  Hanna, nelly,(2004), Culture of the middle class in Ottoman Egypt, Translator by Raouf Abbas Hamed,Cairo: dar-almasriah  (in Persian).
20.  Hatami, abbas,(2018), economic and political globalization in iran  under the government of khatami  and Ahmadinejad :a comparative app roach. Journal of Political science Association 13(1),97-130.(in Persian)
21.  Huntington, Samuel P(1991), Political order in changing societies, translated by Mohsen Salasi, tehran: elm publisher.(in Persian)
22.  Huntington, Samuel P(1994), the third wave of democratization, Translator by ahmad shahsa, Tehran: Rozaneh Publication. (in Persian)
23.     Ibrahim. Saad Eddin.(2012). islamic awakening 1 (Causes and roots), Translator by kamal baghjeri, Tehran: Abrar Maaser. (in Persian)
24.     ---,(1997), The constitutional movement,The struggle of the people of Bahrain For democracy,Bahrain: Al Wahda alwatani. (in Persian)
25.  Inflation rate, average consumer prices, (2019), Available on: https://www.imf.org
26.  Khorghami, Mahdi.(2015 ), The role of the United States In the transition to democracy in Iraq and Afghanistan during 2008-2012, Tehran: Islamic Azad University Central Tehran Branch. (in Persian)
27.  Morteza, Mostafa.(2003), The transformations of the middle class in Egyptian society: A sociological vision, Yearbook of Ain Shams, Volume 31, Faculty of Arts, Ain Shams University. (in Persian)
29.  Report of Bahrain NGOs, (22 November 2011), (Report). Bahrain Centre for Human Rights.
30.  Rose, Richard, and William James Millar Mackenzie (1991), "Comparing Forms of Comparative, Analysis", Political Studies, No. 39, Vol.3, 446-462
31.  Saei. Ahmad and fereydoun akbarzadeh,(2009 ), Theoretical study of the role of the new middle class In the transition to democracy in the national oil movement. journal of Private Law Research and criminal. 5(11), 103- 134. (in Persian)
32.  Seifzadeh, Hossein and Jalil Roshandel. (2003). Structural conflicts Domestic, regional and international in the Persian Gulf, Tehran: Scientific Research and Middle East Strategic Studies Center. (in Persian)
33.  Social Media Stats Egypt, (May 2019,Information website: http://gs.statcounter.com /social-media-stats/all/bahrain.
34.  Tavassoli. Gholam-Abbas,(2001), Research in Contemporary Sociology, Tehran: jame-e iran Press. (in Persian)
35.  World Economic Outlook Database, (13 June 2019), IMF.org. International Monetary Fund. Retrieved.
36.  World Economic Outlook Database, (April 2019), International Monetary Fund. Database updated in April 2019.
37.الساعة السکانیة الآن, (2019),الجهاز المرکزی للتعبئة العامة والاحصاء المصری, در Information website: https://www.capmas.gov.eg