شکاف‌های اجتماعی و جنبش‌های‌ سیاسی در خاورمیانه (نمونه‌های موردی: مصر‌‌- لیبی - تونس - یمن‌)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

چکیده

جنبش‌های سیاسی همواره یکی از عوامل پویایی اجتماعی در جوامع انسانی بوده و شکل­گیری آنها در هر کشوری موجد تغییرات مهمی در راستای تأمین خواسته‌های مردمی بوده است. در این میان، جنبش‌های اخیر خاورمیانه که با عنوان بیداری اسلامی شناخته شده است از جمله جنبش­های اجتماعی مهم در قرن حاضر است که منشأ تغییرات بنیادی­تری در کل این منطقه بوده است؛ ازاین‌رو، پرداختن به علل شکل­گیری این جنبش‌ها از دیدگاه جامعه‌شناسی سیاسی بسیار حائز اهمیت است، به‌طوری‌که بررسی آنها حتی سمت‌وسوی بعدی جنبش­ها را نیز آشکار می­‌کند. بر این اساس، نوشتار حاضر از منظر جامعه‌شناسی سیاسی شکاف‌های اجتماعی و با به‌کارگیری روش پژوهش کیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسنادی و اینترنتی، ابتدا دلایل شکل­گیری جنبش‌های اخیر در کشورهای خاورمیانه را مورد بررسی قرار داده، سپس با ارائه دو مدل «انقلابی» جمهوری اسلامی ایران و «اصلاحی» و گام‌به‌گام جمهوری ترکیه به عنوان مدل‌های موفق برای مدیریت شکاف‌های اجتماعی، به علل تأخیر جنبش‌ها در رسیدن به اهداف انقلاب پرداخته است. فرضیه مطرح‌شده در این مقاله عبارت است از اینکه قطبی شدن شکاف‌های موجود در کشورهای منطقه و ناتوانی دولت‌ها از تراکم‌زدایی آنها، مهم‌ترین عامل بروز انقلاب در این کشورها بوده و از سوی دیگر، ناتوانی دولت‌های انقلابی برای کاهش روند قطبی شدن شکاف‌ها نیز به نوبه خود باعث تأخیر انقلاب‌ها در رسیدن به اهدافشان شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Social Cleavages and Political Movements in the Middle East

نویسندگان [English]

  • alireza samiee 1
  • jafar norozi nezhad 2
چکیده [English]

Political movements have always been one of the social dynamics in the formation of human society and bring about significant changes in each country in order to meet the demands of the people. The recent movements in the Middle East known as the Islamic awakening of the social movements of the present century is the origin of fundamental changes in the whole region. Addressing of causes of these movements from the perspective of political sociology is very important so that they can detect the direction of the next movement. Accordingly, the present paper from the perspective of political sociology and social gaps using qualitative research methods first deals the formation of the reasons for the recent movement in the Middle East and then examined with two Iran "revolutionary" and Turkey "reformation” as a successful model for the management of social divisions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Cleavages
  • Political Movements
  • Middle East