وضعیت ژئوپلیتیک شیعه در عصر جهانی شدن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

مفهوم جهانی شدن به مجموعه فرآیندهای پیچیده ای اطلاق می شود که به موجب آن کشورها به شکل فزاینده ای به یکدیگر مرتبط و وابسته می شوند. جهانی شدن پدیده ای دو سویه است و به همان نسبت که در جهت یکنواختی و پیوستگی جهانی عمل می کند، فرصتهای بروز تکثر و تنوع فرهنگهای بومی و محلی را نیز فراهم می نماید.
در جهان امروزی، جریانهای فکری و ارائه دهندگان آموزه های دینی و مذهبی تشیع، باید به فکر این باشند که در راستای تحولات پیش آمده در اثر جهانی شدن و در بستر فرصت های خلق شده خود را نمایان سازند. در این میان اگر هویت شیعی به عنوان یک مذهب پویا، برای تقویت عوامل مقاوم و بازدارنده، خود را با واقع بینی در جهت بهره گیری مطلوب و تعادل سازنده از سایر فرهنگها آماده کند و هویت پویا و با استحکامی، برای عقاید و باورهای مذهبی خود فراهم کند، خواهد توانست از یک فرصت جهانی برای گسترش فرهنگ شیعی برخوردار شود. تشیع می تواند با به کارگیری فناوری های عصر جهانی شدن که مهمترین آنها اینترنت و ماهواره است، باورها و ارزشهای خود را در کنار سایر فرهنگ ها و تمدنها و در تعامل با آنها عرضه کند و یک منبع با ارزش جهانی برای سایر فرهنگها تلقی شود. تحقیق بنیادی حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، درصدد بیان نقش و جایگاه ژئوپلیتیکی جهانی شدن در حیات سیاسی شیعیان می باشد و به بیان وضعیت آنها در عصر جهانی شدن می پردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Shiite Geopolitics in the Age of Globalization

نویسنده [English]

  • نرجس سادات حسینی
دانشگاه تهران
چکیده [English]

The concept of globalization refers to the complex process which countries are interrelated and interdependent increasingly. Globalization is a two-way phenomenon in every sense and it provides the coherence and uniformity as well as diversity of local cultures.
   In today world, intellectual currents and providers Shiite religious teachings must have thought that in line whith the changes occurred in the context of opportunities created by globalization and these vices. This can be a great opportunity for the growth of Shiite culture. Shiite can develop his belief and supply resources for other cultures by using the internet, satellite, and technology in era of globalization. Furthermore, Shiite is not local religion; however, it is universal, oriented thinking.
  Although Shiites live in poor conditions, in recent decades the globalization process has a great rule in the recovery of Shiite identity among the Muslims. The present study is arranged by fundamental and descriptive analytical method and by collecting data from library and electronic devices, and it focuses on geo politic on role of globalization in Shiite’s political life.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Globalization
  • Shiite of Geopolitics
  • Iran
  • Shiites
 

1. احمدی، سید عباس،(1390)، ایران، انقلاب اسلامی و ژئوپلیتیک شیعه، تهران: اندیشه‌سازان نور، چاپ اول.

2. افشردی، محمدحسین؛ اکبری، حسین، (1393)، تأثیر عوامل ژئوپلیتیکی شیعه بر توسعه  نفوذ انقلاب اسلامی، مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران، جاپ اول.

3. برنکاتی، داون، (1386)، آیا فدرالیسم به سازمان سیاسی در عراق می‌انجامد؟ مجموعه مقالات سازمان سیاسی در عراق، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، چاپ اول.

4. توال، فرانسوا، (1382)، ژئوپلیتیک شیعه، ترجمه کتایون باصر، تهران: انتشارات ویستار، جاپ اول.

5. جمشیدی، محمدحسین، (1374)، ارتباط متقابل ایران و جنبش شیعیان عراق، مجموعه مقالات انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن، انتشارات نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها، چاپ دوم.

6. جهانی‌راد، حجت‌الله، (1393)، ژئوپلیتیک جهان تشیع فرصت‌ها و چالش‌ها، مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران، چاپ دوم.

7. حشمت‌زاده، باقر، (1388)، تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر کشورهای اسلامی، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه  اسلامی، چاپ اول.

8. خمینی، روح‌الله، (1369)، شئون و اختیارات ولی‌فقیه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.

9. حافظ‌نیا، محمدرضا، (1385)، اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: نشر پاپلی، چاپ دوم.

10. درخشه، جلال، (1384)، گفتمان سیاسی شیعه در ایران معاصر، تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ دوم.

11. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، (1386)، ژئوپلیتیک منطقه خلیج‌فارس، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، چاپ دوم.

12. ضرغامی، برزین؛ شوشتری، سید محمدجواد؛ انصاری‌زاده، سلمان، (1393)، ژئوپلیتیک شیعه یا هلال شیعه، مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران، چاپ دوم.

13. کاردان، عباس،(1390)، نگاهی به جریان‌ها و فرایندهای اسلام‌گرا در یمن، در خاورمیانه 8: ویژه اسلام‌گرایی در خاورمیانه، تهران: ابرار معاصر، چاپ دوم.

14. کلاه مال همدانی، احمد، (1393)، درآمدی بر الگوی مفهومی ژئوپلیتیک شیعه و ژئواستراتژی شیعی، مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران، چاپ اول.

15. قربانی‌نژاد، ریباز؛ پارسایی، اسماعیل، (1393)، چالش‌های ژئوپلیتیکی گروه‌ها و احزاب شیعی در عراق، مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران، چاپ دوم. 

16. فولر، گراهام، (1377)، قبله عالم، ژئوپلیتیک ایران، ترجمه عباس مخبر، تهران: ناشر ابرار معاصر، چاپ دوم. 

17. فیدر، جان، (1380)، جامعه اطلاعاتی، ترجمه علی نوباوه و عباس گیلوری، تهران: نشر کتابدار، چاپ اول.

18. مشکات کرمانی، احمد، (1358)، تاریخ شیعه در ایران، تهران: نشر هادی، چاپ دوم.

19. مجتهدزاده، پیروز، (1381)، جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران: سمت، چاپ دوم.

20. نوبخت، محمدباقر؛ محمدی، حامد، (1387)، فرآیند جهانی‌شدن، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی، چاپ اول.

 

ب) مقالات

21. احمدی، سید عباس، (1386)، «جغرافیای شیعه، نگاهی به پراکنش جغرافیایی شیعیان»، تهران: نشریه جام، سال نهم، شماره 382، 8.

22. توسلی، غلام‌عباس، (1384)، «شیعه و جهانی‌شدن»، تهران:مجله خردنامه، شماره 65، 36.

23. حافظ نیا، محمدرضا؛ احمدی، سید عباس، (1388)، «تبیین ژئوپلیتیکی اثرگذاری انقلاب اسلامی بر سیاسی‌شدن شیعیان جهان»،قم: فصلنامه شیعه‌شناسی، سال هفتم، شماره 25، 76.

24. شیرودی، مرتضی، (1383)، «انقلاب اسلامی ایران و جنبش‌های جهان اسلام»، قم: فصلنامه رواق اندیشه، شماره 30، 42.

25. عمید زنجانی، عباسعلی، (1378)، «تأملی در فقه سیاسی شیعه»،تهران: فصلنامه علوم سیاسی، سال اول، شماره 4، 7.

26. عبداللهی، عبدالله؛ الهیاری، خدیجه، (1382)، «فرایند جهانی‌شدن در چالش با امنیت اجتماعی»، تهران: همایش امنیت اجتماعی، شماره 1 معاونت اجتماعی ناجا،174.

27. قربانی، ارسلان، (1382)، «نظام جهانی، جهانی‌شدن فرهنگ»،تهران: مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 190-189،176.

28. فاضلی نیا، نفیسه، (1388)، «ایدئولوژی تشیع، انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی»، تهران: فصلنامه پانزده خرداد، شماره 19، 49.

 

ج- انگلیسی

 

29. Borm, Shlomo(2011). Isreal and the Arab world: the power of the peaple , in : Anat Kuiz and shlomo. Brom, Editots (2011)  Strategic Survey for Isreal 2011 (Tel Aviv: Institude for National Security Studies).  

 

30. Cloke, P.J., Crang, P. & Goodwin, M. (1999) Introducing Human Geographies, London: Arnold.

31. Held, D., Mc Grew, A. G.,Goldblatt,D.and Perraton,J. (1999),Global Transformations: Politics, Economics and Culture, Cambridge: Polity Press.

 

32. Nasr,Vali,(2006).The Emrging Shia Crescent, Implicationfor U.S, Policy in the Middle East. June 5, Third panel, Concil on Foreign Relationsr , New york

Routledge.London.

 

33. Gerecht. R.M (2004). The Islamic paradox, Shiite Clerics, Sunni Fundamentalists, and the Coming of Arab Democracy, United States of America. Washington, D.C: The AEI press.