منافع و ملاحظات قدرت‌های منطقه‌ای در بحران سوریه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی منافع و ملاحظات قدرت‌های منطقه‌ای (جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی و ترکیه) در فرایند بحران سوریه است. بحرانی که از ابتدای سال 2011 در این کشور آغاز شد و همچنان ادامه دارد. پرسشی که مطرح می‌شود آن است که جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی و ترکیه چه اهداف و منافعی را در بحران سوریه دنبال می‌کنند؟ فرضیه اصلی این است که هرکدام از سه قدرت منطقه‌ای مذکور اهداف و منافعی را در بحران سوریه در راستای سه الگوی نظم شیعی (ایران)، سلفی (عربستان سعودی) و اخوانی (ترکیه) دنبال می‌کنند. وجه اشتراک این سه قدرت منطقه‌ای در فرایند بحران سوریه، تلاش برای حفظ یا ارائه الگوی نظم موردنظر خود در این کشور و افزایش نفوذ منطقه‌ای است و وجه افتراق آن‌ها را نیز باید در چگونگی نقش‌آفرینی آن‌ها در فرایند بحران و منافع متعارضشان در این بحران در چهارچوب الگوی مبتنی بر توازن قدرت جستجو کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Interests and considerations of regional powers in Syria Crisis

نویسندگان [English]

  • ahmad soltani nejad
  • Nabiolla ebrahimi
  • mostafa najafi
university of tarbiat modares
چکیده [English]

The purpose of this study is to examine the interests and considerations of regional powers (The Islamic Republic of Iran, Saudi Arabia, and Turkey) in process of Syria crisis. crisis which began in 2011 and continues today. In fact, our question is what the goals and interests that the Islamic Republic of Iran, Saudi Arabia and Turkey seek in the Syrian crisis? The main hypothesis is that these three regional power have sought some goals and interests in three models of order including Shia (Iran), Salafi (Saudi Arabia) and, Brotherhood (Turkey). The commonality of these regional powers in crisis of Syria is to effort for protect and offer their order in this country and increase their regional influence and, their dissociation is way of their role-playing in the process of crisis and, also their antithetical interests in this crisis In the framework of the model based on the balance of power

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Syria crisis"
  • "regional powers"
  • "the Islamic Republic of Iran"
  • "Saudi Arabia"
  • "Turkey"
 

الف- کتاب

1. بوزان، باری؛ ویور، اٌلی، (۱۳۸۸)، مناطق و قدرت‌ها، ترجمه رحمان قهرمان پور، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.

2. بوزان، باری، (۱۳۸۹)، مردم، دولت‌ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ دوم.

3. دویچ، کارل و دیگران، (۱۳۷۵)، نظریه‌های روابط بین‌الملل، ترجمه وحید بزرگی، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ اول.

4. عبدالله‌خانی، علی، (۱۳۸۳)، نظریه‌های امنیت، مقدمه‌ای بر طرح‌ریزی دکترین امنیت ملی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران، چاپ دوم.

5. فولر، گراهام، (۱۳۹۰)، قبله عالم، ژئوپلیتیک ایران، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز، چاپ پنجم.

6. مورگان، پاتریک؛ لیک، دیوید، (۱۳۹۲)، نظم‌های منطقه‌ای: امنیت‌سازی در جهان نوین، ترجمه سید جلال دهقانی فیروزآبادی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ دوم.

ب- مقالات

7. آجرلو، حسین، (۱۳۹۰)، «تحلیلی بر جایگاه سوریه در حمایت از مقاومت»، فصلنامه مطالعات فلسطین، شماره ۸، 57-76.

8. بوزان، باری، (۱۳۸۱)، «خاورمیانه: ساختاری همواره کشمکش‌زا»، فصلنامه سیاست خارجی، سال شانزدهم، شماره ۳، 633-680.

9. بیات، ناصر، (1390)، «نقش ترکیه در تحولات خاورمیانه با تأکید بر تحولات سوریه»، فصلنامه ره‌نامه سیاست‌گذاری، سال دوم، شماره دوم، 161-178.

  1. 10.  ثقفی عامری، ناصر، (۱۳۹۰)، «ملاحظات راهبردی ایران، روسیه و چین در بحران سوریه»، معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی، 1-11
  2. داداندیش، پروین؛ کوزه‌گر کالجی، ولی، (۱۳۸۹)، «بررسی انتقادی نظریه مجموعه امنیتی منطقه‌ای با استفاده از محیط امنیتی منطقه قفقاز جنوبی»، فصلنامه راهبرد، سال نوزدهم، شماره ۵۶، 73-107.
  3. دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، (۱۳۹۱)، «نوواقع‌گرایی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه سیاست خارجی،  سال بیست‌وششم، شماره ۱، 31-54.
  4. دهشیار، حسین، (۱۳۸۷)، «الگوهای امنیتی در خاورمیانه»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال چهاردهم و پانزدهم، شماره۴ و ۱، 41-60.
  5. رجبی، سهیل، (۱۳۹۱)، «واکاوی جایگاه و نقش استراتژیک سوریه در مناسبات منطقه‌ای و بین‌المللی (بانیم‌نگاهی به تحولات اخیر سوریه)»، نشریه پانزده خرداد، دوره سوم، سال دهم، شماره ۳۴، 123 -150
  6. شریفیان، جمشید؛ کبیری، اباصلت؛ طحانمنش، علیرضا، (۱۳۹۱)، «تعامل و تقابل ایران و ترکیه در بحران سوریه»، فصلنامه امنیت‌پژوهی، سال یازدهم، شماره ۳۸، 139-184.
  7. صالحی، حمید، (۱۳۹۱)، «بیداری اسلامی و تکوین نظم نوین منطقه‌ای در خاورمیانه»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره ۱، 79-102.
  8. فلاح، رحمت‌الله، (۱۳۹۱)، «انقلاب اسلامی و دگردیسی محیط سیاسی شیعیان در فضای نوین خاورمیانه»، فصلنامه بیداری اسلامی، دوره سوم، سال دهم، شماره۳۳، 321-350.
  9. مؤمنی، مجید رضا؛ خادمی، عطیه؛ قورجیلی، حامد، (۱۳۹۱)، «بررسی مواضع و اقدامات ترکیه در بحران سوریه بر اساس رهیافت تصمیم‌گیری»، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی، شماره ۵، 162-178
  10. مصلی‌نژاد، عباس، (۱۳۹۱)، «پیامدهای بی‌ثباتی امنیتی بر موازنه قدرت در خاورمیانه»،فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره۲۷، 35-59.
  11. نطاق‌پور، بشارتی؛ مهدی، محمدرضا، (۱۳۹۰)، «علل هم‌گرایی بین ایران و سوریه و تأثیر آن بر امنیت سیاسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیتی، سال هفدهم، شماره ۶۳، 85-111.
  12. واعظی، محمود؛ داداندیش، پروین، (۱۳۹۰)، «ضرورت شکل‌گیری ترتیبات امنیت منطقه‌ای در قفقاز: ره‌یافتی نو»، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره ۷۴، 169-202.
  13. هاشمی، فاطمه، (1390)، «امنیت پایدار در خلیج فارس: موانع و سازوکارها»، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هفتم، شماره اول، 138-169.
ج- اینترنتی

  1. دویچه وله فارسی، (18/7/1394)، «سخنان مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه چهاردهم بهمن ماه 1390»،
http://www.khabaronline.ir/detail/197122/Politics/leader

  1. دویچه وله فارسی، (27/02/1393)، «دولت ترکیه سفیر ایران در آنکارا را احضار کرد»،
     http://dw.de/p/14XzD

  1. غلامی، طهمورث، (15/3/1394)، «دورنمای روابط ایران و ترکیه؛ رقابت استراتژیک یا همکاری»،
http://peace-ipsc.org/fa/

  1. قربانی، فهیمه، (20/3/94)، «عربستان و بحران سوریه»،
 http://fa.cmess.ir/View/tabid/127/ArticleId/2201/.aspx

  1. کرمی، کامران، (11/3/94)، «نقش بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در تحولات سوریه»،
http://peace-ipsc.org/fa/

  1. کرمی، کامران، (12/3/94)، «عربستان و بحران سوریه در روند رقابت‌های ژئوپلیتیکی و ژئوکالچری»،
 http://peace-ipsc.org/fa:

  1. موسوی، نظام‌الدین، (11/3/94)، «تأثیر انقلاب‌های عربی بر رقابت منطقه‌ای عربستان سعودی با ایران»،
http://farsnews.com/printable.php?nn=13911118001098

  1. واعظی، محمود، (17/3/94)، «ایران در موازنه قوای جدید خاورمیانه»،
 

د- انگلیسی

  1. Dalacoura, Katerina, (2013),” The Arab Uprisings Two Years On: Ideology, Sectarianism and the Changing Balance of Power in the Middle East”, Insight Turkey, Vol. 15 / No 1. http://file.insightturkey.com/Files/Pdf/20130107111947_insight_turkey_vol_15_no_1_articles_01_dalacoura.pdf.
  2. Bayaziddi, Salah, (2011),” Turkey and Political Upheaval in the Middle East ”, Kurdish Global, available at: https://www.kurdishglobe.net/article/79A3F3B6642013DD1A32A4494841AAB0/Turkey-and-political-upheaval-in-the-Middle-East.html (Accessed in February 10, 2015).
  3. Fulton, Will, Joseph Holliday, & Sam wyer, (2013),” Iranian strategy in Syria” Institute for the Study of War and AEI’s Critical Threats Project,http://www.understandingwar.org/sites/default/files/IranianStrategyinSyria-1MAY.pdf.
  4. Clarion Project, (2014),”the Islamic State”, Clarion Project, http://www.clarionproject.org/sites/default/files/islamic-state-isis-isil-factsheet-1.pdf
  5. Barzegar,Kayhan, (2012),”The Arab Spring and the Balance of Power in the Middle East”,Power & Policy, available at:http://www.powerandpolicy.com/2012/10/30/the-arab-spring-and-the-balance-of-power-in-the-middle-east/#.VAifHBZG31U, (Accessed in March 2, 2015).
  6. Chubin, Shahram, (2012),” Iran and the Arab Spring: Ascendancy Frustrated”,Gulf Research Center,http://carnegieendowment.org/files/Iran_and_Arab_Spring_2873.pdf
  7. Cagaptay, Soner and Parag Khanna, (2013),” Middle East reconfigured: Turkey vs. Iran vs. Saudi Arabia”, available at: http://www.cnn.com/2013/09/13/opinion/khanna-cagaptay-turkey-iran-saudi-arabia/, (Accessed in March 2, 2015).
  8. Schenker, David, (2011),” Turkey's shift on Syria gives West room to get tougher on Assad, available at:http://www.csmonitor.com/Commentary/Opinion/2011/0609/Turkey-s-shift-on-Syria-givesWest-room-to-get-tougher-on-Assad, (Accessed in February 28, 2015).
  9. Ilgıt, Aslı and Rochelle Davis, (2013),” The Many Roles of Turkey in the Syrian Crisis”, Middle East Research and Information Project, available at:http://www.merip.org/mero/mero012813,(Accessed in March 9, 2015).
  10. Phillips, Christopher, (2012),” Into the Quagmire: Turkey’Frustrated Syria Policy” Middle East and North Africa Programme, www.chathamhouse.org/.../1212bp_phillips.pdf
  11. Walker, Joshua, (2012),”Turkey's Time in Syria: Future Scenarios”,Brandeis University, Crown Center for Middle East Studies, No.63, http://www.brandeis.edu/crown/publications/meb/meb63.html
  12. Abdo, Geneive, (2013),” The New Sectarianism: The Arab Uprisings and the Rebirth of the Shi‘a-Sunni Divide”, The Saban Center for Middle east Policy, available at: http://www.brookings.edu/research/papers/2013/04/sunni-shia-divide-abdo, (Accessed in April 3, 2015).
  13. Berti, Benedetta, Yoel Guzansk, (2014),” Saudi Arabia’s Foreign Policy on Iran and the Proxy War in Syria: Toward a New Chapter”, Israel Journal of foreign Affairs, http://www.israelcfr.com/documents/8۳/benedetta-berti-and-yoel-guzansky.pdf
  14. Goodarzi, Jubin, (2013),” Iran and Syria at the Crossroads: The Fall of the Tehran-Damascus Axis?,Woodrow Wilson International Center for Scholars, http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/iran_syria_crossroads_fall_tehran_damascus_axis.pdf.
  15. Mohns, Erik, André Bank, (2012),” Syrian Revolt Fallout: End of the Resistance Axis?”,Middle East Policy Council,N. 3,  http://www.mepc.org/journal/middle-east-policy-archives/syrian-revolt-fallout-end-resistance-axis
  16. Eivazian-Tabrizi,Arby,(2012),” The Role of Foreign Intervention in Revolutions”, (Master's Thesis, San Diego State University, San Diego, United States), available at: http://sdsu-dspace.calstate.edu/bitstream/handle/10211.10/3203/Eivazian-Tabrizi_Arby.pdf?sequence=1, (Accessed in March 14, 2015).
  17. Dawn L. Bartell, David H. Gray, (2012),” Conflict in Syria and the Opportunity to Reduce Iran’s Regional Influence and Iran’s Threat to the International Community”, Global Security Studies, Volume 3, Issue 4
  18. Price, Bryan (2013),” Syria: A Wicked Problem for All”,CTC Sentinel, 6 (8), 1-۴. URL: http://www.ctc.usma.edu/wp-content/uploads/2013/08/CTCSentinel-Vol6Iss8.pdf
  19. Wehrey, Sadjadpour,, Frederic,Karim, (2014),” Elusive Equilibrium: America, Iran, and Saudi Arabia in a Changing Middle East”, carnegia endowment for international peace,available at:http://carnegieendowment.org/2014/05/22/elusive-equilibrium-america-iran-and-saudi-arabia-in-changing-middle-east/hbec, (Accessed in March 14, 2015).
  20. Zaka Syed, Aijaz, (2011),” Splendid Isolation of Syria”, foreign policy journal, available at: http:// www.foreignpolicyjournal.com/2011/08/14/splendid-isolation-ofsyria/,(Accessed in March 13, 2015).