تحولات کشورهای غرب آسیا و شمال افریقا؛ پروژه یا پروسه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه ازاد اسلامی واحد قم

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم

چکیده

در بررسی تحولات جدید در جهان اسلام و سقوط دیکتاتورهای جهان عرب، تناقضی گفتمانی وجود دارد؛ گفتمانی معتقد است این خیزش‌ها از درون جوشیده و ریشه در پیشینه اسلامی، واقعیات تاریخی، تمدنی، فرهنگی و اجتماعی این کشورها دارد و به صورت یک پروسه و فرایند است. گفتمان دیگر ادعا می‌کند تحولات اخیر، پروژه‌ جدید امریکا برای منطقه است. حامیان این دیدگاه معتقدند که این خیزش‌ها را امریکا به ‌طور غیرمستقیم به وجود آورده است تا شکل و ساختار منطقه، کاملاً وابسته و همچنان در جهت حفظ و تعمیق منافعشان باشد.
بنابراین، پرسش اصلی مقاله عبارت است از اینکه «انقلاب‌های صورت‌گرفته در کشورهای غرب آسیا و شمال افریقا پروسه است یا پروژه؟»
 فرضیه مقاله نیز عبارت است از اینکه برخلاف تصور برخی سیاست‌مداران و نظریه‌پردازان که انقلاب‌های خاورمیانه و شمال افریقا را پروژه‌ای غربی تصور می‌کنند، در بررسی تحولات جدید در جهان اسلام و سقوط دیکتاتورهای جهان عرب، تناقضی گفتمانی وجود دارد؛ گفتمانی معتقد است این خیزش‌ها از درون جوشیده و ریشه در پیشینه اسلامی، واقعیات تاریخی، تمدنی، فرهنگی و اجتماعی این کشورها دارد و به صورت یک پروسه و فرایند است. گفتمان دیگر ادعا می‌کند تحولات اخیر، پروژه‌ جدید امریکا برای منطقه است. حامیان این دیدگاه معتقدند که این خیزش‌ها را امریکا به‌ طور غیرمستقیم به وجود آورده است تا شکل و ساختار منطقه، کاملاً وابسته و همچنان در جهت حفظ و تعمیق منافعشان باشد.
این تحولات، محصول حوادث تاریخ معاصر این کشورها و به صورت یک پروسه است. نویسنده در این نوشتار با بررسی دلایل مدعیان هر دو گفتمان و با کنکاش در موج جدید بیداری اسلامی که با ویژگی‌هایی چون اسلام‌خواهی، استبدادستیزی و استکبارستیزی همراه بوده، به این نتیجه دست یافته است که این تحولات، ریشه در پیشینه اسلامی، واقعیات تاریخی و تمدنی، فرهنگی و اجتماعی این کشورها داشته و به صورت یک پروسه و فرایند است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recent Developments in West Asia and North of Africa, Project or Process

نویسندگان [English]

  • Ali Mohseni 1
  • Mohammad Reza Zarei Tabar 2
چکیده [English]

There is a discursive paradox in the study of the recent developments in the world of Islam and the fall of the dictators of the Arab world: one discourse is based on the belief that these risings origin from inside and root in the Islamic history and the historical, civilization, cultural, and social facts of these countries and they are process-based.
The other discourse claims that these recent developments are based on the new project of the United States for the Middle East. Those with the latter viewpoint believe that these risings have been directly manipulated by the United States so that the new form and structure of the Middle East continues to be dependent and preserves and deepens their interests.
Therefore, the main question in this article is “whether the revolutions having taken place in the western Asia and northern Africa are process-based or project-based?”
This article studies the new wave of the Islamic awareness characterized with Islamism, anti-autarchy and anti-Imperialism. The major finding of the study reveals that the mentioned developments root in the Islamic history and the historical, civilization, cultural, and social facts of these countries and they are process-based.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Rise
  • Islamism
  • Anti-Imperialism
  • Arab World