نقد رویکرد دموکراتیزاسیون و قرائت آن از تغییرات سیاسی جهان عرب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ‌جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد دانشگاه

چکیده

از زمان وقوع وقایع سیاسی ـ اجتماعی در جهان عرب در سال 2011 که به تغییر رژیم‌های سیاسی کشورهای تونس، مصر، لیبی و یمن انجامید و نظام‌های سیاسی سایر کشورهای عربی را درگیر چالش و بحران کرد، تحلیل‌ها و آثار متعدد و متفاوتی درخصوص ماهیت، چرایی، چگونگی و پیامدهای این وقایع ارائه شده‌ است. این تحلیل‌ها با یکدیگر تفاوت‌ها و اختلاف‌های عمده‌ای دارند و هر کدامشان نیز از زاویه متفاوتی به تغییرات کشورهای عربی می‌نگرند. درمجموع، همه این تحلیل‌ها و آثار را می‌توان در پنج رویکرد بیداری اسلامی، دموکراتیزاسیون، اقتدارگرایی، بیداری عربی و توطئه تفکیک و دسته‌بندی کرد. در میان این رویکردها، رویکرد دموکراتیزاسیون به عنوان مهم‌ترین رقیب رویکرد بیداری اسلامی، علی‌رغم مشکلات عمده مفهومی و تجربی، شایع‌ترین و پرنفوذترین رویکرد برای تبیین تغییرات سیاسی در جهان عرب بوده و بیشترین توجه تحلیل‌گران و محققان را به خود معطوف کرده است. این مقاله به بررسی و نقد این رویکرد پرداخته است و این مدعا را دنبال می‌کند که آثار مبتنی بر رویکرد دموکراتیزاسیون به لحاظ دستگاه نظری و مشکلات تجربی و مفهومی که دارند اساساً نمی‌توانند تبیینی مقنع، مجاب‌کننده و بی‌طرفانه از تغییرات سیاسی جهان عرب ارائه دهند. روش مقاله در مراجعه به آثار و آرا، اسنادی و در تأیید مدعا، برهانی- منطقی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Review of Democratization Approach and its Narration of Political Changes in the Arab World

نویسندگان [English]

  • ameir azeimi dolatabadi 1
  • alireza shjaei zand 2
  • null null 3
چکیده [English]

Since the socio-political events in the Arab world in 2011 that led to change the political regimes in Tunisia, Egypt, Libya and Yemen and challenges and crises other political systems in Arab countries, the different analysis and works are presented about the nature, causes, and consequences of these events. These analyzes are important differences. Each of them see the changes in the Arab countries from a different perspective. In sum, all of these analyzes and works, can be classified into five approaches: Islamic Awakening, democratization, authoritarianism, Arab Awakening and Conspiracy. Among these approaches, the democratization approach as the main rival Islamic awakening approach, despite major conceptual and empirical problems, has been the most common and influential approach for explaining political change in the Arab world. This paper will review and critique this approach and the claim that the works on democratization in terms of theoretical and empirical and conceptual problems can not fundamentally provide the impartial, convincing and knock-down explanation from political change in the Arab world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arab Countries
  • Democratization
  • Wave Theory
  • Arab Spring