تحلیل مواضع ترکیه در قبال تحولات منطقه مورد مطالعه: داعش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

جغرافیای سیاسی/ دانشکده جغرافیا/ دانشگاه تهران/ تهران/ایران

10.30479/psiw.2020.4488.1481

چکیده

هدف: تحولات اخیر منطقهجنوب غرب آسیا و شمال آفریقا از پردامنهترین تحولات در نظام سیاسی این کشورها به شمار می‌آید که با اعتراض­های مردمی از تونس آغاز شد و در نهایت به سوریه رسید. ترکیه به عنوان یکی از قدرت­های ­منطقه­ای و همسایه سوریه، با این تصور که حکومت بشار اسد سقوط خواهد کرد، به حمایت از اپوزیسیون سوری پرداخت. پس از ظهور داعش، ترکیه در مقابل اقدامات این گروه هم در داخل ترکیه و هم علیه بشار اسد، سیاست انفعال و اغماض را در پیش گرفت. این سیاست ترکیه در قبال داعش باعث شکل­گیری دیدگاهی در سطح منطقه و بین­الملل شد که ترکیه از داعش حمایت می­کند. بنابراین، هدف اصلی پژوهش تبیین مواضع ترکیه در قبال مخالفان سوریه به‌ویژه داعش است.
روش: پژوهش حاضر از نظر روش­شناسیتوصیفیـتحلیلیبوده و براساس نظریه واقع‌گرایی ابعاد و زوایای مختلف سیاست‌ها و مواضع ترکیه در قبال معارضین سوریه به‌ویژه داعش را مورد بررسی قرار می­دهد.
یافته‌ها: براساس یافته­های این پژوهش، ترکیه برای رسیدن به اهداف خود در این بحران و نگرانی­های امنیتی حاصل از شکل­گیری کریدور کردی، رویکرد تساهل و تسامح، همکاری، همراهی و پشتیبانی از برخی اقدامات داعش را در پیش گرفت.
نتیجه­گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد، ترکیه برای احیای هژمونی دوران عثمانی، سیاست خارجی خود را با نگاه به شرق به‌ویژه خاورمیانه ـ برخلاف اجداد خود که عمده هدف آنها غرب بود ـ ترسیم کرده است. در این میان تحولات خاورمیانه به‌خصوص بحران سوریه این فرصت را در اختیار ترکیه قرار داد تا بتواند به این راهبرد جامه عمل بپوشاند.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation of Turkish Position against Regional Developments (Case Study: ISIS)

نویسندگان [English]

  • gholamali mostafavi
  • zahra pishgahifard
  • Yashar Zaki
Political Geography / Faculty of Geography / University of Tehran / Tehran / Iran
چکیده [English]

Objective: The latest developments in the Middle East are considered to be the most extensive and profound developments in the political structure of the countries in the region which started at the wake of popular protests in Tunisia and led their way to Syria. Assuming that the rule of Bashar al-Assad would fall down, Turkey as a regional power and Syria’s neighbor attempted to support the opposition against Syria. After the emergence of ISIS, Turkey adopted a policy of disdain and inaction towards ISIS's activities within Turkey and against Assad. This policy of Turkey towards ISIS caused the formation of a viewpoint, in national and international scale, that Turkey tends to support ISIS. Therefore, the main purpose of the research is to explain Turkey's positions towards the Syrian opposition, especially ISIS.
Method: The method used in this study is descriptive - analytical based on the theory of realism; It examines the different dimensions and angles of Turkey's policies and positions towards Syrian opposition, in particular ISIS.
Results: According to the findings of this study, Turkey, seeking to achieve its goals in this crisis and security concerns stemming from the formation of the Kurdish Corridor, adopted a collaborative approach and supported some of the group's actions.
Conclusion: The results show that, Turkey, in order to revive the hegemony of the Ottoman era, outlined its foreign policy with a view to the East, especially the Middle East - unlike their ancestors whose main goal was the West - Meanwhile, developments in the Middle East, especially the Syrian crisis, have provided Turkey with an opportunity to implement this strategy.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foreign Policy
  • Middle East Developments
  • Syria
  • ISIS and Turkey
 

1-     اخباری، محمد (1383). جغرافیای کشورهای همجوار: ترکیه. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

2-     آزاده، سجاد (1392). «بازی بزرگ در سوریه: دومینوی بهار عربی یا قربانی بازگشت موزانه قدرت به نظام منطقه‌ای؟». فصلنامهمطالعاتخاورمیانه. سال بیستم. شماره اول.

3-     اسدی، علی اکبر (1387). عراق پس از صدام و بازیگران منطقه‌ای. مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه. مجمع تشخیص مصلحت نظام. شماره 12.

4-     اطهری، سید اسدلله (1392). سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه در ترکیه. مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه. مجمع تشخیص مصلحت نظام.

5-     اطهری، سید اسدلله و تقی‌پور، سحر (1390). مروری بر روابط ترکیه ـ سوریه در دوران حکومت بشار اسد. مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه. مجمع تشخیص مصلحت نظام.

6-     امیدی، علی و رضایی، فاطمه (1390). «عثمانی‌گرایی جدید در سیاست خارجی ترکیه: شاخص­ها و پیامدهای آن در خاورمیانه». فصلنامه روابط خارجی. سال سوم.

7-     امیری، مهدی (1390). سیاست خارجی ترکیه در قبال تحولات خاورمیانه: غلبه غرب‌گرایی بر اسلام‌گرایی. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

8-     ببری، نیکنام (1393). «سیاست خارجی ترکیه و بیداری اسلامی، مطالعه موردی: تحولات مصر و تونس». جستارهای سیاسی معاصر. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال پنجم. شماره اول.

9-     بصیری، محمدعلی و سالدوگر، الهه (1396). «بررسی علل و عوامل شکل­گیری داعش». فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دانشگاه تهران. دوره 47. شماره 3.

10- چگینی­زاده، غلامعلی و خوش­اندام، بهزاد (1389). «تعامل و تقابل پیرامون‌گرایی و غرب‌گرایی در سیاست خارجی ترکیه». فصلنامه راهبرد. سال نوزدهم. شماره 55.

11- حاجی‌یوسفی، محمد (1378). «مفهوم­سازی­های مختلف دولت در نظریه روابط بین­الملل با تاکید بر دیدگاه رابرت کاکس». فصلنامه سیاسی اقتصادی. شماره 146-145.

12- حافظ‌نیا، محمدرضا (1390). اصول و مفاهیم ژئوپلتیک. چاپ سوم. مشهد: انتشارات پاپلی.

13- حافظیان، محمدحسین (1390). موضع ترکیه در قبال تحولات خاورمیانه: سازگاری­ها و تناقض­ها. مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه. مجمع تشخیص مصلحت نظام.

14- حسینی، سیده مطهره و همکاران (1391) «نگاه به غرب در سیاست خارجی ترکیه در دوران حزب عدالت و توسعه (2012 -2002)». فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات جهان اسلام. صص 96-73

15-  حیدری، محمدعلی و رهنورد، حمید (1390). «نوعثمانی‌گرایی و سیاست خارجی خاورمیانه‌ای ترکیه (با تکیه بر تحولات بهار عربی)». فصلنامه ره­نامه سیاست­گذاری. سال دوم. شماره 2.

16- دانشگاه امام حسین، مرکز امامت (1393). ردپای پیدا و پنهان داعش. چاپ اول. تهران: انتشارات مرکز امامت.

17- دانش­نیا، فرهاد و هاشمی، مسعود (1394). «تحولات سیاست خارجی ترکیه در قبال سوریه و تبیین مؤلفه­های تأثیرگذار بر آن (2014-2002)». فصلنامهرهیافت­هایسیاسیوبین­المللی. سال ششم. شماره 39.

18- دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل وزارت خارجه (1388). جمهوری ترکیه. چاپ دوم. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت خارجه.

19- رنجبر مهدی، مصطفی (1395). «سیاست خارجی ترکیه در تحولات بیداری اسلامی بر مبنای نظریه واقع­گرایی». فصلنامه حبل المتین. سال پنجم. شماره شانزده.

20- فیروزآبادی، حسن (1393). تکفیری‌های داعش را بشناسیم. چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.

21- قاسمی، محمدعلی (1395). «استراتژی ترکیه در قبال داعش». فصلنامهمطالعاتراهبردی. سال نوزدهم. شماره سوم. شماره مسلسل7.

22- کاکایی، سیامک (1384). «نقش ترکیه در منطقه خاورمیانه پس از جنگ سرد». فصلنامه خاورمیانه. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

23- کریمی، سحر (1394). «نحوه و چگونگی پیدایش و شک‌ گیری گروه‌های تروریستی (بررسی موردی دولت اسلامی عراق و شام(». ماهنامه پژوهش ملل. دوره اول. شماره دوم.

24-  محمدزاده ابراهیمی، فرزاد و همکاران (1396). «دونالدترامپومیراثسیاستواقع­گرایانهاوباما درخاورمیانه». فصلنامهسیاست جهانی. دوره ششم. شماره دوم.

25- مسعود­نیا، حسین و نجفی، داوود (1390). «سیاست خارجی نوین ترکیه و تهدیدهای امنیتی فراروی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه افاق امنیت. سال سیزدهم. شماره4. زمستان. صص 147-157.

26- مسعود­نیا، حسین و همکاران (1391). «ترکیه و بحران سوریه از میانجی­گری تا حمایت از مخالفان دولت». فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام. سال اول. شماره 4: 88-104.

27- مشیرزاده، حمیرا (1392). تحول در نظریه‌های روابط بین الملل. تهران: سمت.

28- مصطفوی، غلامعلی (1396). تبیین الگوی روابط ژئوپلیتیکی ایران و ترکیه از سال 2002 تا کنون. پایان­نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تهران. دانشکده جغرافیا.

29- موسوی، سید مسعود (1395). بررسیوتحلیلمواضعوعملکردترکیهدرقبالدرداعش«داعشحقیقیوحقیقت داعش». به اهتمام دکتر محمدحسن حبیبیان. تهران: پژوهشکده مطالعات کاربردی فارابی.

30- نورالدین، محمد (1382). ترکیه جمهوری سرگردان. ترجمه صغری روستایی. تهران: موسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور.

31- واعظی، محمود (1387). «روابط ترکیه و سوریه: از تعارض تا تعامل». مجله پژوهشنامه سیاست خارجی. شماره 19.

32- یزدان‌پناه، محمد (1392). بازخوانی بحران سوریه تا کنون و دلایل تغییر مواضع ترکیه در قبال سوریه. مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه. مجمع تشخیص مصلحت نظام.