خشونت، متن و برساخت «دیگری» بازنمایی خشونت در متون فکری بنیادگرایی مذهبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکترای جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه اصفهان

چکیده

خشونت مذهبی در دهه‌های اخیر تبدیل به مسئله‌ای اساسی در جهان شده است. برای شناخت خشونت مذهبی، لازم است که به ریشه‌های فکری آن رجوع شود و تنها به تصاویر برساخته رسانه‌ای تکیه نشود. پژوهش حاضر در همین راستا و با بهره‌گیری از روش تحلیل تماتیک به دنبال بررسی این مسئله است که خشونت در متون مذهبی مراجع فکری شبه‌بنیادگرایی اسلامی به چه شیوه‌ای بازنمایی می‌شود. برای نیل به این هدف، سیزده کتاب از سه نویسنده مرجع بنیادگرایان اسلامی(ابوالأعلی مودودی، محمد بن عبدالوهاب و ابن تیمیه) مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که خشونت در متون مورد بررسی به سه شیوه‌‌ی مختلف اما مرتبط با هم بازنمایی می‌شود. از یک طرف، خشونتی کنشگرانه و آشکار وجود دارد که با تلقی «دیگری» به عنوان لکه‌ای سیاه در ساحت الهی، در پی نابودی دیگری و مرگ وی بر می‌آید. از طرف دیگر، خشونتی پنهان و خدایگانی وجود دارد که دعوت به ویرانی قانون و تمدن غیراسلامی(خوانش خودشان از اسلام) و منطق زمینی و مادی می‌کند و نوعی از رهایی بخشی خدایگانی را نوید می‌دهد. در مقابل این نوع از خشونت، خشونت نوع سومی وجود دارد که نه تنها ویرانگر قانون نیست، بلکه خود به دنبال برساخت و اجرای خوانش شبه‌بنیادگرایانه از قانون الهی و منطق اسلامی به مثابه جایگزینی برای قانون و منطق مادی است. در این نوع از خشونت، ابزارهای خشونت نیستند که خشونت را تعریف می‌نمایند، بلکه نفس قانون است که مروج خشونت تلقی می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Violence, Text and Construction of the “Other”: Representation of Violence in Religious Fundamentalism Text

چکیده [English]

Religious violence has become a major culprits blamed for the failure of peace and tolerance in recent decades in the world. Islamic fundamentalists have been considered at the forefront of groups condemned for committing the terrorist acts which make the violence as the natural feature of today's world through interpreting and applying the Islam in a radical fashion. To apprehend this issue, it is necessary to explore intellectual roots of fundamentalism as an ideological agenda presented and fostered in certain Islamic texts. Therefore, this paper tends to tackle with a number of elusive and problematic texts which historically continued to justify and support fundamentalist reading of Islam. For this purpose, Major writings of three reference authors of Islamic fundamentalism, Muhammad Ibn Abd Al-Wahhab, Ibn Taymiyyah and Abu A'la Mawdudi, have been selected(13 Book). The findings suggest that the violence is represented in three different but interrelated ways in the texts. On one hand, there is a visible and objective violence which forges and defines an “Other” as a black spot tarnishing divine realm, which in turn demands to destruction as death of “other”. On the other hand, there is an invisible and subjective violence that calls for the destruction of earthly logic embodied as Non-Islamic law. This type of violence heralds a divine emancipation. In contrary to this type of violence, there is a third type of violence that not only aims to devastate the law but also strives to perform the law of God and Islamic logic (Sharia) as a replacement for the materialistic logic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • violence
  • Religious Fundamentalism
  • Objective Violence
  • Subjective Violence
 
41.    Almond GA, Appleby RS, Sivan E. (2003).Strong Religion: The Rise of Fundamentalisms Around the World. Chicago: University Chicago Press
42.    Braun, V. & Clarke, V. (2006), “Using thematic analysis in psychology”, Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2, Pp. 77-101.
43.    Butko, T. j (2004). Revelation or Revolution:A Gramscian Approach to theRise of Political Islam, British Journal of Middle Eastern Studies, No.31, pp: 41-62.
44.    Cavanaugh, W. T(2009). The Myth of Religious Violence: Secular Ideology and the Roots of Modern Conflict, Oxford University Press.
45.    Clapper, L (2016). Wahhabism, ISIS, and the Saudi Connection, Geopolitical monitor.
46.    Commins, D (2006), The Wahhabi Mission and Saudi Arabia, NewYork: I.B. Tauris.
47.    Crooke, A (20014). You Can’t Understand ISIS If You Don’t Know the History of Wahhabism in Saudi Arabia, The World Post.
48.    Emerson, M O & Hartman, D (2006). The Rise of Religious Fundamentalism, Annu. Rev. Sociol. No..32:127-144.
49.    Froese, P & Menken, F. C(2009).Social Science Quarterly Aus Holy war, Baler University.
50.    Fuller, G. (2004), The Future of Political Islam, London: PalgraveMacmillan.
51.    Gerges, F (2005), The Far Enemy: Why Jihad Went Global, Britain: CambridgeUniversity Press.
52.    Juergensmeyer M. (2003). Terror in the Mind of God: The Global Rise of Religious Violence. Berkeley: University Calif. Press.
53.    Karabell, Z (1995). “The Wrong Threat: The United states andIslamic Fundamentalism”, World Policy Journal, Vol: 12, NO.2, pp. 37-48.
54.    Kepel, G (2002). Jihad: The Trail of Political Islam, Trans. by AnthonyRoberts, Massachusetts: Harvard University Press
55.    Musallam, A. A (2005). From Seularism to Jihad: Sayyid Qutband the Foundations of Radical Islam, London, PRAEGER.
56.    Oliveti, V (2002), Terror's Source: The Ideology of Wahhabi - -salafismand its Consequences, Birmingham, Amadeus Books.
57.    Soderberg, N. E (2003), “Meeting the Challenges of IslamicFundamentalism”, American Foreign Policy Interests, Vol: 25, p.p: 163-164.